تخطي إلى المحتوى الرئيسي

هزار و يك كلمه (فارسى) — صفحة 293

مساهمون:

ص٢٩٣
اللَّهِ أَمْواتٌ بَلْ أَحْياءٌ وَ لكِنْ لا تَشْعُرُونَ
( سوره بقره ، آيه 155 ) در وافى جناب فيض ( ج 13 ، ص 98 ) نيز روايت شده است . تبصره : در رساله مثل گفتيم كه تناسخ بر دو قسم است : تناسخ ملكى و تناسخ ملكوتى ، و آن كه باطل است ملكى است ؛ به اين معنى كه روح پس از مفارقت از اين بدن عنصرى ، به بدن عنصرى ديگر تعلق بگيرد ؛ و تناسخ ملكوتى در حقيقت انتقال روح از بدنى به بدن ديگر جداگانه نيست ؛ بلكه ابدان اخروى مجرّد به تجرّد برزخى است كه صور ملكاتى است كه انسان با خود از دنيا برده است . و اين دو قسم تناسخ حق و باطل ، فقط در لفظ تناسخ اشتراك دارند ، و از قول محقّقين حكماء الهى چنين استفاده مىشود كه خروج نفس را از بدن عنصرى و تعلّق او به بدن منفصل ديگر ، خواه عنصرى و خواه مثالى ، همان تناسخ باطل مىدانند و روايت مذكور را محمول بر تناسخ ملكوتى مىدانند و نظير اين روايت را شاهد گفتار خود مىدانند : في التهذيب باسناده عن ابي بصير ، قال : سألت ابا عبد اللّه عليه السّلام عن أرواح المؤمنين فقال : في الجنة على صور أبدانهم ( تفسير مجمع البيان ، ضمن آيه فوق ؛ و وافى مرحوم فيض ، ج 13 ، ص 99 ) . و اين گونه روايات و اصرح از آن را مبيّن حديث مذكور يونس بن ظبيان مىگيرند . و مرحوم مجلسى در بحار ( جلد سوم ، چاپ كمپانى ، از ص 167 إلى ص 171 ) در اين موضوع اقوالى معنون به عنوان فذلكه آورده است . قرآن مجيد در سوره زمر ( آيه 43 ) فرمايد :
اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِها وَ الَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنامِها فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَ يُرْسِلُ الْأُخْرى إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
و روى الصدوق بإسناده عن النبيّ صلّى اللّه عليه و إله و سلّم أنه قال : يا بنى عبد المطّلب إنّ الرائد لا يكذب أهله ، و الذي بعثنى بالحق لتموتنّ كما تنامون و لتبعثن كما تستيقظون و ما بعد الموت دار إلّا جنّة أو نار ( وافى ، ط 1 ، ج 13 ، ص 97 ) . در اين آيت و روايت و روايات بسيار ديگر كه تصريح به بدن مثالى دارند ، و رواياتى كه در تمثّل اعمال و يا به قول متكلميّن در تجسّم اعمال ، و نيز در آيات متعدّد