رصدى بزرگ غلامحسين شيرازى جونپورى صاحب زيج بهادرى در باب سوم مقاله سوم آن زيج ، مقدار ميل اعظم را از زمان هيپارك معروف به ابرخس كه پيش از بطلميوس صاحب مجسطى بوده است تا مبدء زيج بهادرى كه سنه 1251 ه ق است ، مقدار ميل اعظم را به حسب چند رصد به ترتيب زمان نام برده است كه هر صاحب رصد مقدار آن را كمتر از مقدار رصد قبل يافته است ، بگونهاى كه ابرخس آن را 3 35 2 يافته است ، و صاحب زيج بهادرى 7 32 2 .
نتيجه بحث از ميل كلّي :
حالا كه ميل كلى و تعريف و مقدار انتقاص آن شناخته شده است ، و دانسته شده است كه به اتفاق ارصاد از قديم و حديث ، ميل كلّى رو به انتقاص مىرود ؛ غرض عمده ما در اين مقاله بيان چند نتيجه علمى اساسى است كه به ترتيب ، تقرير و تحرير مىشود :
1 - نتيجه نخست اين كه ، وقتى كه دائره شمسيه در سطح دايره استواى سماوى قرار گرفته است و با او متّحد شده است آب همه جاى كره را فرامىگيرد و روزگار اين دوره آدميان به سر مىآيد و پايان مىيابد ، و دوباره دايره شمسيه از دايره استواى سماوى انفتاح مىيابد بدين بيان :
دايره شمسيه پس از انطباق مذكور يا بسان دوره پيش در جهت شمال دايره استواى سماوى انفتاح مىيابد ، و يا بالعكس در جهت جنوب دايره سماوى انفتاح مىيابد ؛ كيف كان باز « دحو الأرض » پديد مىآيد ، و در صورت اول باز خشكى زمين به سمت شمال خواهد بود و دريا به سمت جنوب ، و در صورت دوم به عكس - يعنى آبادى به جانب جنوب دايره استواى ارضى مىافتد و دريا به شمال آن - و در هر دو صورت بهسان دوره گذشته خلقت آدم پيش مىآيد .
دحو الأرض گسترده شدن زمين از قبة الأرض - يعنى از برآمدهترين جاى زمين - است ، بدين سبب كه شعاع استوايى زمين اطول از شعاع قطبى آن است چه اين كه زمين در حدود قطبين اندك فرونشستگى دارد ، و در حدود دايره استواء اندك