و نيز در اصل شانزدهم از فصل اول از باب كشف سرّ كلى مصباح مذكور گويد ( ط 1 ، ص 223 ) :
اعظم شروط الخلافة هو العلم بجميع المراتب و بأهليها و حقوقهم و احكامهم لأن الخلافة توسط يقتضى الأخذ من المستخلف و اعطاء المستخلف عليهم فمهما لميعلمهم لميعط الخلافة حقّها . . . تا اين كه گويد : انّ هذا العلم من خصائص الخليفة الذي من شرطه أن يكون على صورة مستخلفه . . . ( ط 1 ، ص 224 ، س 23 ) .
به نقل چند سطرى از دستخط مبارك استاد اعظم حضرت علامه ذو الفنون شعرانى تبرّك مىجوييم :
از قصّه آدم فوائد بسيار به دست آيد : خداوند پس از تعليم توحيد و نبوّت و معاد مردم را به عمل صالح خواند ، و عمل صالح از كسى متوقع است كه غرض الهى دارد چون هر كس اعمالش مناسب با أهمّ اغراض اوست چنان كه طالب مال اگر در علم به پايه بو على سينا برسد با فقر خويش را بدبخت مىداند ، و عمل او همه در راه مال است ؛ و آن كه همّش تحصيل رضاى خداست به غير عمل صالح آرامش دل ندارد ؛ و خداوند در قصه آدم او را خليفه خود قرار داد تا غرض أهمّ وى تخلّق به اخلاق اللّه باشد و سزاوار خليفتى او گردد .
از عيسى ( عليه السلام ) نيز مروى است كه كامل شويد چنان كه خداى شما كه در آسمان است كامل است . آنگاه سه چيز از موانع او را در سلوك بشمرد كه يكى شهوت طعام است ، و ديگر محبّت زن ، و سيم إغواى ابليس به تسلّط قوّه واهمه بر وى و حبّ خلود تا وى در جهاد با آنها بكوشد .
كلمه 347
اين كلمه وجيزهاى در اثبات عقل كل از خواجه طوسى است :
بسم اللّه الرحمن الرحيم
من فوائد المحقق الطوسى ( ره ) في اثبات العقل المجرد المسمّى بعقل الكل :
اعلم انا لانشك فى كون الاحكام اليقينية التى قد حكم بها اذهاننا مثلا - كالحكم