چار نيكوكار ، اشاره به منها
أَرْبَعَةٌ حُرُمٌ
است « 1 » كه در بيت بعد بيان مىكند . و باقى هشت ماه ديگرند .
( 6 ) يكى كر نيوشنده ، دويم عريان پوشنده * سيم محرور جوشنده ، چهارم سابق الأقران
كر نيوشنده ، ماه رجب است كه او را شهر أصمّ خوانند و نيز شهر اصبّ خوانند . عريان پوشنده ، ماه ذى الحجّه است كه حاجيان عريان مىشوند و لباس احرام مىپوشند . محرور جوشنده ، شهر رمضان است . رمض يومنا - از باب سمع - سخت گرم شد روز ما . انما سمى رمضان من رمض الصائم أى اشتد جوفه . أو لأنه يحرق الذنوب . در كنز اللغه گويد :
رمض : گوشت پختن بر روى ريگ گرم ، يا سنگ گرم ؛ و تيز كردن چيزى را . و به دو سنگ كوفتن چيزى را .
سابق الأقران ، ماه محرم است كه سر سال و پيش همه ماهها است .
( 7 ) هميدون دارد آبادان ده و دو خانه بر كوهى * كه هشتش منزل نحس است و چارش منزل احسان
كوه ، فلك هشتم است . ده و دو خانه ، دوازده برج كه بر منطقه فلك هشتماند ، لذا آن را منطقة البروج گويند . طول هر برج سى درجه و عرض آن صد و هشتاد درجه است ، به تفصيلى كه در درسهاى 9 و 14 و 15 كتاب دروس هيئت و ديگر رشتههاى رياضى تحرير كردهايم .
تعبير بروج به خانه و منزل بدين سبب است كه در احكام نجوم ، برج سرطان خانه ماه است و برج اسد خانه آفتاب ، و ده برج ديگر هر دو برجى براى كوكبى از پنج سيار باقى ، به تفصيلى كه در تعليقات بر نصاب الصبيان بيان كردهايم « 2 » .
هشت منزل نحس و چهار خانه سعد كه احسان است در بيت بعد دانسته مىشود .
و در نسخهاى به جاى « نحس » « بخل » است .
هامش
( 1 ) - سورهء توبه ( 9 ) : 37 .
( 2 ) - « نصاب الصبيان » ص 41 - 42 ، به تحشيه و تصحيح راقم .