آنچيز لازم است مثلا ديوار را سنگ و گل بايد و انسان را علم و عمل . انسان تا به لقاء اللّه نرسيده است بكمال مطلوبش نائل نشده است و لقاء اللّه بمعنى اتصاف انسان باوصاف الهى و تخلق او باخلاق ربوبى است . بابا افضل را كلامى كامل در اين باب است كه : عالم درختيست كه بار و ثمرهء او مردم است و مردم درختى است كه بار و ثمرهء وى خرد است و خرد درختيست كه ثمرهء او لقاى خداى تعالى است .
در توحيد بايد مراقبت را تقويت كرد مراقبت تخم سعادت است كه در مزرع دل كاشته مىشود و سائر آداب و اعمال پروراندن آنست . مراقبت كشيك نفس كشيدن و همواره در حضور بودن است . حديث نفس مزاحم با مراقبت است . اين سخن دلنشين امام صادق - عليه السلام - را بايد بر دل نشاند : القلب حرم اللّه فلا تسكن فى حرم اللّه غير اللّه ، حافظ به اين حديث در اين بيت نظر دارد :
پاسبان حرم دل شدهام شب همه شب * تا در اين پرده جز انديشه او نگذارم
ناگفته نماند كه بدن تور شكار و سوارى راهوار ما است ، مبادا با او چنان كنيم كه نه به كار شكار آيد و نه تواند سوار را به جائى برساند ره چنان رو كه رهروان رفتند ، كسى بما نگفت كه شب و روز را با يك دانه خرما بسر بريم ، در حدّ اعتدال بدن نياز به تعيش دارد كلوا و اشربوا و لا تسرفوا ، انسان كامل آنكسى است كه حق هر ذى حق را اداء مىكند .
از اين كمترين دستورالعمل خواستهايد ، آقاى من ؛ صداى دهلى را از دور شنيدهايد ، و از نزديك هم به انبار كاه برخورد مىكنيد مع الوصف عدم امتثال را روا ندانستم ، به عرض مىرسانم كه دستورالعمل انسان قرآنست كه ان هذا القرآن يهدى للّتى هى اقوم . داعى تنها دستورى كه الآن مىتواند به حضور جنابعالى عرض كند اين است كه مراقبت را حفظ بفرمائيد يعنى در همه حال مواظب خود بوده باشيد كه در نزد حقيقت همه موجودات بسر مىبرى . مىدانيد كه همنشينى مؤثر است ، مصاحبت اثر دارد ، خوپذير است نفس انسانى ، كسانى كه در مصاحبت با ملكوت عالم بسر مىبرند كم كم ملكوتى مىشوند . آن سعادتمندى كه چنين معاشرت و مصاحبت را براستى در نهانخانه سرّ و ذات خود با اللّه نور السموات