معنى است كه ديگران نمىتوانند از آن تجاوز كنند يعنى عجز مردم آنها را منع مىكند از تجاوز ، چنان كه در حديث وارد است كه چون خداوند ميدانست در آخر الزمان اقوامى مدقق خواهند آمد ، قل هو الله احد و اوائل سوره حديد نازل فرمود ( فى باب النسبه من اصول الكافى - ص 72 ج 1 معرب - باسناده عن عاصم بن حميد قال سئل على بن الحسين عليهما السلام عن التوحيد ؟ فقال ان الله عز و جل علم انه يكون فى آخر الزمان اقوام متعمقون فانزل الله تعالى قل هو الله احد ، و الايات من سوره الحديد الى قوله و هو عليم بذات الصدور فمن رام وراء ذلك فقد هلك ) براى اينكه عجز عرب بيابانى مانع بود از اينكه آيه هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن ( اه ) را بفهمد ، اما مثل آخوند ملاصدرا معنى اين آيه را درك مىكند چنان كه خود گويد كه من پيوسته در اين آيات تفكر مىكردم تا وقتى اين حديث را ديدم گريه كردم از شوق .
اما مطلع محل بلندى را گويند كه شخصى از آنجا مشرف شده آنطرف كوه و ميان قلعه را ببيند اشخاصى كه علمشان بيشتر يا مويد به قوه قدسيه هستند تجاوز كرده از مطلع معانى باطنه قرآن را به اندازه استعداد خود مىفهمند .
حدى در اصطلاح حكما و اهل علم منطق است آن هم
يادنامه مفسر كبير استاد علامه طباطبائى (فارسى) — صفحة 469
مساهمون: جمعى از نويسندگان
ص٤٦٩