بدن او را جلوى ديگرى قرار دهند . آرى هر كه عالمتر و آگاهتر و قرآنىتر است ، حتى بدنش هم بايد قبلهء آن ديگرى باشد « فخيرها أوعاها » .
ملكوت عالم با اين كه عظيم است علم و عالم آنقدر عظمت دارد كه عالم در آن ملكوت عظيم ناميده مىشود ، ثقة الاسلام كلينى در كتاب فضل علم « اصول كافى » باسنادش از حفص بن غياث روايت كرده است كه :
« قال قال لى ابو عبد اللّه ، عليه السلام : من تعلّم العلم و عمل به و علّم للّه دعى في ملكوت السماوات عظيما ، فقيل : تعلّم للّه و عمل للّه و علّم للّه » « 1 » .
اما در تجرد نفس ناطقهء انسانى ، علماى ما از قديم و حديث ، ادلهء بسيار اقامه كردهاند كه نفس از عالم طبيعت نيست ، موجودى است از آنسوى طبيعت ، از عالم متافيزيك ، از عالم مجردات است ، از عالم إله است ، و ما به اين فكر افتادهايم كه اين ادله را جمعآورى نماييم ، تاكنون بيش از هفتاد دليل عقلى غير از ادلّهء نقلى بدست آوردهايم ، اميد است كه به زودى توفيق تنظيم آنها حاصل شود ، و در دسترس ارباب علم و كمال قرار گيرد نحوهء تنظيم را از ادلهء عقلى روان و ساده شروع كردهايم و به برهانيات خيلى بلند خاتمه مىدهيم و پس از آن وارد در نقل ادلهء نقلى مىشويم .
مثلا يك دليل ساده ، اين كه انسان بدنش را از اكل و شرب بازمىدارد .
مانند يك مرتاض كه بر بدن غضب مىكند و مىخواهد او را ذليل بدارد ، انسان روزه مىگيرد بدن تشنهء است گرسنه است آب مىخواهد نان مىخواهد به او آب و نان نمىدهد ، از حضرت رسول اللّه « ص » روايت است كه معده مرتع شيطان است هرچه چراگاه شيطان آبادتر باشد رغبت شيطان به آن بيشتر خواهد بود . روزه يك رياضت شرعى است .
ناز پرورد تنعم نبرد راه بدوست * عاشقى شيوهء رندان بلاكش باشد
يكى از آشنايان - خدا رحمتش كناد - در وسط تابستان در غير ماه مبارك
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 / 27 .