ارتباطى بىتكيف بىقياس * هست رب الناس را با جان ناس
و يا بدين صورت كه عارف جامى گويد :
حق جان جهانست و جهان جمله بدن * اصناف ملائكه قواى اين تن
افلاك و عناصر و مواليد اعضا * توحيد همين است و دگرها همه فن
اين امر براى ما امكان دارد و الّا اين سفره كه مأدبة اللّه است براى ما گسترده نمىشد . اگر لياقت ارتقاء و لقاء اللّه در سرشت ما نمىبود خداوند سبحان در حدود بيش از بيست جاى قرآن ما را ترغيب و تشويق به لقايش نمىفرمود .
يكى از نامهاى شريف الهى اسم مبارك مؤمن است ، و خداوند سبحان در سورهء حشر قرآن خود را به اسم مؤمن وصف فرموده است :
« هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ عالِمُ الْغَيْبِ وَ الشَّهادَةِ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ هُوَ اللَّهُ الَّذِي لا إِلهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يُشْرِكُونَ » .
« 1 » و ما را هم قابل دانسته است كه اين اسم مبارك را بر سر ما بگذارد و ما را مؤمن بخواند مثلا قد افلح المؤمنون و آيات بسيار ديگر .
پس هم خودش مؤمن است و به ما فرمود : شما هم مؤمن بشويد ، او كه بالفعل مؤمن است ، ما هم كه بفعليت رسيديم و مؤمن بالفعل شديم ، آنگاه به سرّ يكى از معانى لطيف حديث شريف « المؤمن مرآة المؤمن » ، و حديث شريف : « من رآنى فقد رأى اللّه » و نظائر آنها مىرسيم . مؤمن آينه مؤمن است بندهء مؤمن آينه ايزدنما است و خداوند سبحان هم مرآت اين مؤمن است ، زيرا كه اين مؤمن به سرّ قدرها و به حقائق دار هستى و به هرچه كه آگاهى مىيابد و دانا مىشود از آن آئينهاى كه تمام نماى تاروپود حقائق اكوان مىباشد پى مىبرد . غرض اين كه خداوند سبحان خودش فرمود : مؤمن آن كسى است كه
هامش
( 1 ) . حشر / 23 .