هِيَ أَقْوَمُ »
« 1 » غذاى انسانساز ، جز اين سفره نداريم ، و سفره غذاى روحانى ديگرى براى انسان جز اين سفره گسترده نيست . اين سفره انسان را به سير انفسى وامىدارد .
آن طريقى كه به حق ، موجب رسيدن به مقصود و نيل به مطلوب انسانى كه لقاء اللّه و معرفة اللّه است ، سير انفسى است . يعنى انسان بايد كوه وجود خودش را به خوبى بكاود تا بمعادن نهفته در آن دست بيابد ، رسول اللّه « ص » فرمود : « الناس معادن كمعادن الذهب و الفضّة » « 2 » ، و كتاب وجود خودش را فهميده ورق بزند و كلمات نوريه اين صحيفهء الهيه را بدرستى بفهمد و به غور و بررسى و عمق آنچه كه در او هست برسد .
اگر انسان اين كتاب را بدرستى مطالعه كند و فهميده ورق زند و از كلماتش به مسامحه و سرسرى نگذرد به مطلوب خود نائل مىشود . اين صحيفه بزرگترين كتاب خدا است و بهترين كلمات اللّه عليا ، در اين كتاب مندرج است :
مرا به هيچ كتابى مكن حواله دگر * كه من حقيقت خود را كتاب مىبينم
در قرآن كريم وصول الى اللّه و نيل به لقاء اللّه ، را به دو طريق منحصر فرموده است ، يكى سير آفاقى و ديگر سير انفسى :
« سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ ، أَ وَ لَمْ يَكْفِ بِرَبِّكَ أَنَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ »
« 3 » .
سير آفاقى ، مطالعه نمودن آيات و كلمات موجودات خارجى است كه به يك معنى خارج از انساناند ، انسانى كه هنوز در مسير استكمال است و از قوت به فعليت نرسيده است مىگويد جهان خارج از من ؛ و لكن چون به
هامش
( 1 ) . اسرى / 10 .
( 2 ) . من لا يحضره الفقيه ، 4 / 385 .
( 3 ) . فصلت / 54 .