امر به طور مستمر ادامه دارد . زيرا جزء فطرت و طبيعت انسان است . شبهات نيز همين حال را دارند . كتابى را مىخوانى و پس از خواندن آن را به سويى مىافكنى و ديگر از آن ياد نمىكنى . سخن كسى را مىشنوى و پى كار خود مىروى به مرور ايام آنچه در آن كتاب خواندهاى و آنچه از آن گوينده شنيدهاى فراموش مىشود ، زيرا جهل و غفلت جايگزين در طبيعت انسان است .
بنا بر اين انسان نيازمند نيشترى است كه به وسيلهء آن پيوسته سلولهاى فاسد سرطانى كه در قلبش رو به افزايش دارد بر كند و بيرون ريزد . اين نيشتر همان انديشه در آغاز و انجام خويشتن است .
شرح آيات :
وعدهء خداى رحمان
[ 60 ]
إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئاً
« مگر آن كس كه توبه كرد و ايمان آورد و كارهاى شايسته كرد اينان به بهشت داخل مىشوند و هيچ مورد ستم قرار نمىگيرند . » قرآن در اين باب سه مرحله را كه جامعه بايد طى كند ، بيان مىدارد .
/ 75 مرحله پيشوايان كه همان پيامبرانند . مرحلهء انحراف كه پس از آنها قرار دارد و در قرآن از آن به اين عبارت تعبير شده كه « پس از آنها جانشينانى آمدند كه نماز را ضايع گذاشتند » . از درون اين نسل طايفهاى زاده مىشوند كه آنان را مرحلهء سوم مىناميم . اين كسان جنبهء منفى اسلاف فاسد را ترك مىگويند و توبه مىكنند و خود را به صلاح مىآورند . خداى تعالى براى انسان بهشتهايى با آن توصيفات معين كرده است .
[ 61 ]
جَنَّاتِ عَدْنٍ الَّتِي وَعَدَ الرَّحْمنُ عِبادَهُ بِالْغَيْبِ
بهشتهاى جاويد كه خداى رحمان در غيب به بندگان خويش وعده كرده است .
بهشتها به چشم ديده نمىشوند بلكه در عالم غيباند . پيش از اين گفتيم كه طالب علمى كه در نظر خود سالن امتحان را مجسم مىكند و بازرگانى كه روز