خداوند سبحان به شما وعده مىدهد و از آنچه وعده داده است آگاه است و به وعدهء خود وفا خواهد كرد . اگر خداى تعالى وعدهاى را كه مىدهد از ياد ببرد نظام عالم وجود مختل مىشود . و در اين حال نمىتواند كه به نداى كائنات پاسخ گويد و نمىتواند پاداش نيكوكاران را نگهدارد و چون روز قيامت رسد نمىتواند ميان نيكوكار و زشتكار فرق نهد .
ايمان به خدا و به قيامت
[ 65 ]
رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ
پروردگار آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو است . او را بپرست و در پرستش او شكيبا باش . » اطاعت از فرمان خدا و پرستش او و پايدارى بر آن نيازمند صبر بسيار است ، زيرا پرستش خدا به معنى آزادى از هر بندى است و نيز پايدارى و شكيبايى در برابر هر فشارى . از اين رو خداى تعالى مىگويد : ( شكيبا باش ) يعنى نفس خود را به شكيبايى عادت ده تا بتوانى پروردگارت را عبادت كنى .
/ 78
هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا
آيا همنامى براى او مىشناسى ؟ » شايد يكى از معانى اين آيه اين باشد كه آيا كسى را كه دعوى خدايى كند و لو اين كه مجرد ادعا باشد ديدهاى ؟ يا شنيدهاى . مراد اين است كه چنين صاحب ادعايى اصلا داراى وجودى در خور اعتناء نخواهد بود .
[ 66 ] پس از ايمان به خدا بايد به روز قيامت ايمان آورد . بعد ديگر ايمان همانا ايمان به روز رستاخيز است . هر انسانى بايد مبدأ و معاد خويش را بشناسد .
وَ يَقُولُ الْإِنْسانُ أَ إِذا ما مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا
آدمى مىگويد : آيا زمانى كه بميرم ، زنده از گور بيرون آورده خواهم شد ؟ » پندارم كه قرآن وقتى كه واژهء انسان را به جاى ناس يا بشر به كار مىبرد براى دلالت بر طبيعت اوست . غريزهاى در خلقت بشر به وديعت نهاده شده و آن اين است كه بسيار مىپرسد كه آيا زمانى كه من مردم زنده از گور به در خواهم آمد ؟