داد و مجموعه آنها را در جعبه اى گذاشت و روى آن سرپوش شفافى قرار داد . اين سرپوش داراى درجات و تقسيم بنديهايى بود ، و عضاده اى
Ali dade
نيز روى آن گذاشته بودند ، و دستگاه جديد همانست كه امروز عرفا قطب نماى ملاحان ناميده مىشود . اين دستگاه بعد از اين دريانوردان را به مؤثرترين وجهى در داخل درياها راهنمائى مى كرد و آنان را مجاز مى داشت كه به سوى مجهولات روى آورند و در واقع اكتشاف آن ، دوران مسافرتهاى بزرگ دريائى را افتتاح كرد » . ( ط 1 ص 153 156 )
در دائرة المعارف فارسى ياد شده در آغاز درس » 110 » در تاريخچه قطب نما آمده است كه :
« بدرستى دانسته نيست كه در چه زمان و در چه مكان كشف شده كه يك عقربه مغناطيسى كه بتواند به آزادى در صفحه افقى حركت كند در امتدادى نزديك به امتدادج ل ( جنوب و شمال ) قرار مى گيرد . بعضى اين اكتشاف را به چينى ها نسبت داده اند . روايتى هست كه امپراطور هوانگ تى
HwaNg ti ) ) ,
كه در 2634 ق . م ميزيست ، ارابه اى ساخت كه به وسيله ميدان مغناطيسى زمين در جهت جنوب حركت مى كرد ، و به راهنمائى آن در هواى غبارآلود لشكر خود را به جانب دشمن رهنمون شد .
همچنين گويند ماركوپولو ( 1254 ؟ 1324 ؟ ) سياح معروف ايتاليائى در بازگشت از سفر چين قطب نمائى همراه آورده بود .
بعضى معتقدند كه مسلمانان قطب نما را از چينيها اخذ كردند ، و به وسيله آنان به اروپا وارد شد . ظاهرا مسلمانان مشرق زمين به وسيله دريانوردان چينى با قطب نما آشنا شدند ( بين درياى چين جنوبى و بنادر خليج فارسى و غيره رفت و آمد فراوان بود ) ، و در آغاز اسم خاصى براى آن نداشتند . از آنجا قطب نما به سوريه و بنادر درياى مديترانه در اروپا رسيد .
در جهتيابى با قطب نما ، مسلمانان نوكى از عقربه را كه متوجه جنوب است به كار مى بردند ، چون مكه درج ( جنوب ) اغلب اماكن سوريه است ، اين جهت همان