درس 99 : در پيرامون عمل پيامبر اكرم با ديوار مسجد مدينه و ظل آن
اين درس نيز دنباله درس پيش است و در آن سه مطلب است :
مطلب اول :
اين كه دانسته ايم ديوار غربى مسجد پيغمبر در مدينه درست در سطح دائره نصف النهار بنا شده است ، و هر شاخص صفيحى كه چنين باشد در همه فصول سال در معظم معموره بهترين طريقه براى تعيين ظهر است ، بدان بيان كه تقرير و تحرير كرده ايم . حالا كه تعيين اول وقت ظهر را از شاخص صفيحى دانسته ايم در معرفت آخر وقت ظهر و عصر نيز به دنباله عمل حضرت پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم با ظل ديوار ياد شده به قلم جناب استاد علامه شعرانى رضوان الله عليه از كتاب راه سعادت التفات بفرمائيد :
« و آخر وقت ظهر را وقتى مقرر داشت كه سايه برگشته برابر ارتفاع ديوار شود ، و در اين وقت ارتفاع خورشيد از افق چهل و پنج درجه است . و در اول تابستان در شهر مدينه آفتاب در نصف النهار فوق الرأس و ارتفاع آن نود درجه است . اين وقت كه آخرين وقت فضيلت ظهر است ، درست وسط حقيقى ميان ظهر و غروب است ، حضرت پيغمبر آن را اصل قرار داد ، و اوقات ديگر را در مدينه و بلاد ديگر بر اين اصل متفرع فرمود ، و براى همه يك حكم فرمود كه چون فيى يعنى سايه به قامت شاخص شود آخر وقت ظهر است در همه جا و همه وقت .
و آخر وقت عصر را وقتى معين فرمود كه سايه دو برابر شاخص شود ، و آن وقتى