كرد ، و به قدر ما بين الطولين از دو نقطه شمال و جنوب به سوى مغرب شماره بايد كرد اگر طول شرقى آن اكثر از طول مكه باشد ، و به سوى مشرق بايد شماره كرد اگر طول شرقى آن اكثر نباشد به تفصيلى كه در وجه قبل گفته ايم .
ى اگر تفاوت بين الطولين ربع دور ، و يا اكثر از ربع و اقل از نصف دور است ، و يا به قدر نصف دور است ، و يا اينكه موضع مفروض مقاطر با مكه است ، و يا با مكه در عرض و جهت متحد است ، در هر يك جداگانه بحث خواهيم كرد .
تبصره :
هرگاه تقاطع دو خط طولى و عرضى باهم در داخل دائره واقع شود كه به حسب اغلب اينچنين است ، در اين صورت اگر خط سمت را اخراج كنيم تا به محيط دائره منتهى شود ، قوسى از دائره هنديه كه بين طرف خط سمت و بين خط اعتدال از جانب اقرب واقع است ، آن قوس سمت قبله است .
و قوسى از آن كه بين طرف خط سمت و خط نصف النهار از جانب اقرب واقع است آن قوس انحراف قبله است . پس تمام قوس سمت ، قوس انحراف است ، و تمام قوس انحراف قوس سمت .
و هرگاه تقاطع خطين طولى و عرضى بر محيط دائره واقع شود ، همان نقطه تقاطع طرف خط سمت است پس قوس واقع بين اين نقطه تقاطع و بين خط اعتدال از جانب اقرب قوس سمت قبله است ، و بين آن نقطه و طرف خط نصف النهار از جانب اقرب ، قوس انحراف قبله .