تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 298

مساهمون:

ص٢٩٨

سى و يكم :

نسبتى كه واقع است ميانه عرض و افق ، عموم و خصوص من وجه است ، و منطبق ميشوند در وقتى كه قطب فلك البروج و جزوى از فلك البروج كه مطلوب دانستن عرض اوست بر افق باشد .

سى و دوم :

نسبتى كه واقع است ميانه عرض و نصف النهار عموم و خصوص من وجه است ، و زمان انطباق ايشان وقتى است كه ماره باقطاب اربعه با نصف النهار چنانچه ماسبق ذكر يافت منطبق گردد ، و مركز كوكب يا جزئى از فلك البروج كه مطلوب گرفتن عرض اوست ب‌ر دائره ماره باقطاب اربعه واقع باشد .

بيان :

بدانچه كه در نسبت سابق گفته ايم ، در اين نسبت نيز ممكن است دائره عرض و دائره نصف النهار باهم منطبق گردند و از دائره ماره به اقطاب اربعه متميز گردند .

سى و سوم :

نسبتى كه واقع است ميانه عرض و دائره مشرق و مغرب ، عموم و خصوص من وجه است و انطباق ايشان در مواضعى كه تمام عرض بلد به قدر ميل كلى يا كمتر بوده باشد ، و در آن موضع در زمانى منطبق مى شوند كه قطبين منطقة البروج بدائره مشرق و مغرب گذرد ، و مركز كوكب يا جزئى از فلك البروج كه مطلوب دانستن عرض اوست نيز بر دائره مشرق و مغرب باشد .

بيان :

در مواضعى كه تمام عرض بلد به قدر ميل كلى است ، عرض بلد به قدر تمام ميل كلى است ، و ارتفاع معدل النهار به قدر ميل كلى است كه همان قوس تمام عرض بلد است ، و در اين مواضع قطب ظاهر منطقة البروج در هر دوره شبانه روز يك بار به سمت راس مى رسد و دائره مشرق و مغرب از آن مى گذرد و دائره عرض هم ، پس هر گاه مركز كوكب يا جزئى از منطقة البروج كه مطلوب دانستن عرض آنست بر دائره مشرق و مغرب باشد ، دائره عرض و دائره مشرق و مغرب باهم منطبق گردند . و اگر عرض بلد بيش از تمام ميل كلى بوده باشد قطب ظاهر منطقة البروج در هر دوره حركت اولى دوبار بدائره مشرق و مغرب مى رسد ، پس هر گاه مركز كوكب يا جزئى از الخ .