كه زبان زد مردم است به همين مثابت است يعنى وى در همان سير ياد شده نيز بافاقى رسيده است كه آفتاب نسبت بدانها در مدارات ابدى الخفاء واقع شده بود .
حديث سير اسكندر در ظلمت در چهاردهم بحار به تفصيل آمده است كه :
. . . و سار يطلب مطلع الشمس فسار اثنتى عشرة سنة الى ان بلغ طرف الظلمة فاذا ظلمة تفور مثل الدخان ليست بظلمة ليل الى قوله : فسلكوا تلك الظلمة اربعين يوما و ليلة ، ثم خرجوا الى ضوء ليس بضوء شمس ولاقمر الخ . ( بحار طبع كمپانى ج 14 ص 312 )
قرن بفتح و سكون بر وزن فلس بمعنى طرف و جانب است . حديث رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم است كه قال لعلى عليه السلام : ان لك بيتا فى الجنة و انك ذوقرنيها . اى ذو طرفيها . و اسكندر نيز به دو طرف ارض يعنى مشرق و مغرب آن دست يافت . قوله سبحانه « :
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ
» الى قوله « :
إِنَّا مَكَّنَّا لَهُ فِي الْأَرْضِ وَ آتَيْناهُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ سَبَباً فَأَتْبَعَ سَبَباً حَتَّى إِذا بَلَغَ مَغْرِبَ الشَّمْسِ »
الى قوله « :
ثُمَّ أَتْبَعَ سَبَباً حَتَّى إِذا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ
، الايات » ( كهف 92 84 ) . حافظ گويد :
قطع اين مرحله بى همرهى خضر مكن
ظلماتست بترس از خطر گمراهى
و سعدى در گلستان گويد :
شنيده اى كه سكندر برفت تا ظلمات
به چند محنت و خورد آنكه خورد آب حيات
گفته سعدى اشارت به واقعه خضر و اسكندر است كه اسكندر براى رسيدن به عين حيات چه رنجها برده است و خضر كه با لشكر وى در معيت او بود بدان چشمه دست يافت و از آن آب حيات بنوشيد و جاويد بماند ، ولى اسكندر از آن بى بهره مانده است . به تفصيلى كه در همان ماخذ ياد شده اعنى چهاردهم بحار مذكور است .
فائده ديگر :
از درس 47 تا 50 سخن در تعريف قبة الارض رفته است كه دانسته ايم زمين را از دو طرف تطامن يعنى فرورفتگى است ، و ميان آن دو را كه مدار خط استواء از منتصف آن در سطح معدل النهار مى گذرد تقبب يعنى برآمدگى است كه در نتيجه زمين كره تام نيست ، بلكه شلجمى شكل است . حال بدان كه در كتب فقهى در احكام بئر و بالوعه فرموده اند كه مستحب است بين آن دو به پنج