قياسى درست و نقل كنيم . در مقدمه جهان دانش تاريخ تاليف آن را از سنه 643 تا 672 هنوشته اند ، و برخى تاريخ تاليف آن را 549 هجرى گفته است ، و لكن بايد صواب همان باشد كه گفته ايم .
مسعودى را كتابى ديگر به نام « كفاية التعليم فى صناعة التنجيم » است كه هنوز به طبع نرسيده است . نسخه اى از آن نيز در تملك راقم است . و آن با دو خط كهن و نو نوشته شده است ، تاريخ ختم كتابت نو دوشنبه دوم شهر شوال 1236 ه است . در آغاز آن آمده است « : كفاية التعليم فى صناعة التنجيم ، و نام مصنف : خواجه امام اجل سيد العلماء ظهير الحق ابوالمحامد محمد بن مسعود محمد بن زكى الغزنوى » و نيز در آغاز جنس دوم آن چنين آمده است « : جنس دوم در علم احكام من كتاب خواجه اجل سيد العلماء ظهير الحق ابومحامد محمد بن مسعود بن زكى الغزنوى » . مسعودى ثمره بطليموس را نيز شرح كرده است و در آخر جنس اول كفاية التعليم گويد :
« و هر كس كه خواهد تا احوال اين ستارگان بهتر از اين بداند بايد كه در كتاب يانع الثمره باز جويد و آن شرح ثمره بطليموس است كه ما كرده ايم » . . .
و نيز نسخه اى به نام برهان الكفايه به قطع وزيرى مخطوط در تصرف راقم است كه يك صفحه از ابتداى آن را ندارد ، در نظر بدوى از جهت اسم و قلم گمان مى رود كه شايد از مؤلفات مسعودى باشد و لكن مؤلف آن على بن محمد شريف البكرى است .
صاحب زيج بهادرى در بيان كتب معتمد احكام نجومى ، هر يك از كفاية التعليم و برهان الكفايه را نام برده است ( ص 662 ط هند ) در مفتتح كفاية التعليم در رؤس ثمانيه كه در كتب منطقى و عقلى چنان كه در آخر تهذيب منطق تفتازانى و حاشيه ملا عبدالله يزدى آمده است گويد :
« هر مصنف كه كتاب تصنيف كند بايد كه در اول وى هشت مقدمه به كار دارد : اول آن كه بگويد براى كدام نوع علم مى كنم و از انواع علوم براى آن كه انواع علوم بسيار است و هر نوعى را راغب است و كارى . دوم آن كه نام آن كتاب چنان
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 206
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٢٠٦