« ا ر ح » از دائره نصف النهار نصف دور است . حال بنابر تعبير قوشچى : ح ر / 2 : ح ح ط / ح ح بعلاوه ط ح ، تمام ارتفاع اعظم / ط ح / ا ط ا ر ح / عرض بلد شمالى .
مثلا اگر كوكبى از ثوابت ابدى الظهور در مدارى به بعد 24 از قطب معدل النهار دور مى زند ، و از سمت الراس افقى به بعد 14 به طرف قطب خفى مى گذرد كه ارتفاع اعظم آن 76 است ( 90 14 / 76 ) ، لاجرم به سمت قطب ظاهر به بعد 34 خواهد بود و ارتفاع اصغر آن 56 ( 90 34 / 56 ) ، و تمام ارتفاع اعظم تا نصف دور « ط ح » است كه 104 مى باشد ( 104 / ط ا ح ر ا ) .
بنابر تعبير قوشچى :
عرض بلد شمالى ر ح / 2 : ح حط / 56 بعلاوه 104
و به تعبير جامع بهادرى چنان كه تصحيح كرديم و صواب دانستيم بدين نحو است :
عرض بلد شمالى / 80 بعلاوه ( 56 : 2 / 28 ) 28 بعلاوه 104 : 2 / 52
اما اگر بعبارت جامع بهادرى چنان باشد كه « نصف باقى را بر اصغر ارتفاع افزايند » نادرست خواهد بود ، چه اين كه 56 / 108 بعلاوه 52 با اين كه عرض بلد 80 درجه است نه 108 درجه .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 133
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٣٣