قوسى از دائره نصف النهار كه محدود است به دو نقطه ارتفاع اعظم كوكب و ارتفاع اصغر آن ، ضعف قوسى از آن دائره نصف النهار كه محدود ميان قطب معدل النهار و مدار كواكب ابدى الظهور است مى باشد .
مثال : در شكل 15 ( ش 15 ) دائره « ا ب ح د » دائره افق بر قطب « ه » به همان وضع طبيعى نه رسم جغرافيايى كه در اطلسها معمول و متداول است ، پس « ا » نقطه جنوب و « ح » نقطه شمال يعنى دو قطب دائره اول السموت اند . و « ب ه د » دائره اول السموت . و « و » قطب معدل النهار . و « ا ه ح » ارتفاع اصغر ، و « ح ح » ارتفاع اعظم كوكب است . پس اگر در واقع عرض بلد 35 باشد ، و بعد قطب معدل از مدار كوكب 10 گوييم « : ر ح » ( كه ارتفاع اصغر و 25 است ) به علاوه « ح ح » ( كه ارتفاع اعظم است ، و در آن ر ح باز اخذ شده است ، و رح ضعف بعد قطب از مدا ر است كه 20 است ) حاصل تقسيم بر دو ، خارج قسمت عرض بلد است . چون در تنصيف يك بار « ر ح » طرح مىشود ، و يك بار « وح » نتيجه ميماند « وح » كه ارتفاع قطب معدل النهار است و مساوى با عرض بلد است .
و باقى نيز بدين قياس معلوم شود . 70 : 2 / 35 / ( 20 / 45 بعلاوه 25 ) ح ح 45 بعلاوه ح ر 25
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 130
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٣٠