لازم مىآيد و اگر كسانى از پيشينيان قايل بودند كه شكل اتمها كره است همين اشكال بر آنان وارد است .
و ديگر آن كه گفت : پس از هزاران سال تحصيل و مطالعه به حقيقت اتم و فضاى خالى بين آنها پى بردهاند در اين جمله سخن پيش مىآيد كه اگر فضاى بين آنها خالى باشد خلاء لازم آيد و چون خلاء محال است پس چيزى بين آنها را پر كرده است و درباره آن چيز بايد كاوش كرد كه چيست .
توضيحا در پيرامون برخى از گفتههايش گوييم آن كه گفته است « در مركز هر اتم هستهاى است كه مركّب از پروتونها و معمولا چند الكترون مىباشد دور اين هسته الكترونهاى ديگر در حال گردشند » از اين سخن پيدا است كه نيلس بور هسته مركزى اتم را مركب از پروتونها و چند الكترون مىداند چنان كه دوباره تصريح كرده است كه الكترونهاى ديگر در آن هسته مركب از پروتون و الكترون در گردشند ، و مؤيد اين سخن عبارت ديگر كتاب مذكور است كه پس از چندى گويد : ذرات دور يك ذره كوچكى كه در مركز قرار گرفته است مىگردند اسم ذرههايى كه در مركز هستند پروتون ، و آنهايى كه دور آنها مىگردند الكترون مىنامند . ولى بعضى از الكترونها را مىبينيم كه با پروتونها امتزاج حاصل كردهاند . غرضم اين است كه بايد ذره نوترون را كه ذرهاى است تقريبا به اندازهء پروتون ولى وزن آن اندكى از وزن پروتون بيشتر است و بار الكتريكى ندارد يكى از اجزاى هسته اتمى نيز نام برد به تفصيلى كه در كتب فن ذكر كردهاند . و آن كه گفته است « اختلاف بين مس و سرب يا ميان عنصرى با ديگرى فقط در تعداد الكترونها و پروتون مىباشد » اختلاف اوزان نه فلز مشهور را ابو نصر فراهى ( متوفى 640 ه ق ) در اين دو بيت كه در نصاب الصبيان آمده است به حروف ابجد نيكو و شيرين بيان كرده است :
نه فلز مستوى الحجم را چون بركشى * اختلاف وزن دارد هر يكى بىاشتباه
زر لكن زيبَق الم اسرب دهن ارزيز حل * فِضَّهند آهن يكى مس و شبه مه روى ماه