اقليدس « 1 » ( 306 - 283 ق . م ) عنوان كردهايم . و فعلا اقوالى چند از كتب متأخرين و معاصرين نقل مىشود .
يكى از كتابهاى عصرى نجوم براى همه تأليف ماكسول رايد مىباشد . ما برخى از مطالب در پيرامون ماده را از آن به طور اختصار نقل مىكنيم . در فصل پنجم آن معنون به عنوان الكترون و پروتون گويد كه :
دانشمندان بزرگ يونان و روم حدسى زده بودند . ذيمكرات گفته بود كه تمام اشياء اعم از سنگ - چوب - هوا و حيوانات از ذرات كوچكى ساخته شدهاند . شيمى نوين در ظرف دويست سال اخير اين وضعيت را روشن و كشف نمود كه اين ذرات در حدود هفت دو جين مواد گوناگون از قبيل آهن - مس - هيدروژن - اكسيژن - نيتروژن - كربن - آلومينيوم - سرب - نقره - طلا - سيليس - سديم و غيره مىباشند و امروز تعداد آنها به نود نوع مختلف رسيده است . اين اجسام بسيط را عنصر يا جوهر فرد مىنامند و گاهى از تركيب چند عنصر اجسام مركب بسيار مفيدى به دست مىآيد ، چنانچه دو ذرّه هيدروژن با يك ذره اكسيژن تركيب شود تشكيل مادهاى را مىدهد كه ما آب مىناميم . ذرات يا اتمهاى كربن و هيدروژن و اكسيژن اگر به مقدار معينى تركيب شوند قند ساخته مىشود و اگر همان اتمها به نسبت ديگرى كه اندك اختلافى با نسبت اوليه داشته باشد تركيب شوند الكل به دست مىآيد . اين دستههاى كوچك اتمها را ملكول مىنامند . مثلا يك ملكول آب شامل دو اتم هيدروژن و يك اتم اكسيژن است . تا اين اواخر كسى به حقيقت اين اتمها پى نبرده بود و نمىدانستند كه اگر به وسيلهء يك ميكروسكب خيلى قوى تحت آزمايش درآيند چه ديده مىشود . شايد به طور كلّى تصور مىكردند كه اتمها به شكل كروى و غير قابل تقسيماند و اساس ساختمان تمام موجودات مىباشند .
البته سابقا تصور نمىكردند كه اين اتمها مانند سنگ ريزههايى كه در يك بشكه ريخته شده بدون فاصلهاى به هم چسبيده باشند بلكه دانشمندان
هامش
( 1 ) .Euclide