خاتمه ( رسالهاى در اقسام فاعل )
سزاوار است در اين مقام به بيان اقسام فاعل در صحف حكميه سخنى رود تا بهتر و روشنتر به حقيقت امر بين امرين آشنائى حاصل گردد . ما را در اين امر ، وجيزهاى است كه درج آن را در اين جا به عنوان خاتمهء رساله مناسب ديدهايم :
بسم الله الرحمن الرحيم حمد خداى را كه فاعل معقول و محسوس است ، و جمال صنعش يكپارچه قوسموس است . درود بر نبى خاتم و آل او كه هر يك در ذات الهى ممسوس است ، و بر هر تقى و نقى كه عقلش مونس و با خداى مأنوس است .
و بعد چنين گويد حسن حسنزادهء آملى كه : اين وجيزه در بيان اقسام فاعل مستعمل در كتب حكميه است ، به اميد اين كه اهل تحقيق را وسيلت كار افتد ، و مرا اثرى پايدار به يادگار ماند .
فاعل در لغت كنندهء كار است ، و در نزد نحات ، اسمى است كه فعل و يا شبه فعل متقدّم او به دو اسناد داده شود ، و ملاك ، صرف اسناد به فعل متقدم است ،