آن معدوم مىشود در همه فصول .
و قول بعض فقها كه بايد سايه زائد بر فيى ء اصلى به قدر سايه باقى در وقت ظهر شود ضعيف است و حق همان است كه مشهور گويند و بايد سايه زائد برابر اصل شاخص شود نه سايه شاخص .
و نيز بعض فقها گويند ، سايه ظهر در بعض اوقات خود به اندازه شاخص است يا بيش از آن ، پس ممكن نيست آخر وقت ، سايه به قدر شاخص باشد .
در جواب گوييم ، در مدينه طيبه ديوار مسجد پيغمبر كه مسامت نصف النهار يعنى در سطح آن بود وقت ظهر هرگز سايه نداشت و چون سايه پيدا مى شد ظهر مى شد و چون به اندازه قامت مى رسيد وقت ظهر گذشته بود ، ما هم اگر در بلد خود چنان ديوارى داشته باشيم همانطور مى سنجيم . اما اگر شاخص مانند چوب نصب كنيم زيادتى سايه را كه بعد از ظهر پيدا مىشود با قامت شاخص مى سنجيم نه همه سايه را ، زيرا كه پيغمبر صلى الله عليه و آله آن سايه را كه بعد از ظهر پيدا مى شد فرمود : به قدر شاخص شود . اين بود گفتار مرحوم استادم در اين مقام .
در اينجا عرض مطلبى را بر خودم فرض مى دانم و آن اين كه :
در بحث قبله مدينه از كتاب راه سعادت نامبرده ،
تعيين سمت قبله و تشخيص ظهر حقيقى مدينه منوره به اعجاز رسول الله (ص) (فارسى) — صفحة 27
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٢٧