درجه است ، اين وقت كه آخرين وقت فضيلت ظهر است ، درست وسط حقيقى ميان ظهر و غروب است حضرت پيغمبر آن را اصل قرار داد و اوقات ديگر را در مدينه و بلاد ديگر بر اين اصل متفرع فرمود و براى همه يك حكم فرمود كه چون فيى ء يعنى سايه ، به قامت شاخص شود آخر وقت ظهر است در همه جا و همه وقت .
و آخر وقت عصر را وقتى معين فرمود كه سايه دوبرابر شاخص شود و آن وقتى است كه ارتفاع خورشيد از افق قريب بيست و شش درجه است ، پس مقدار ارتفاع خورشيد را نصف كرد و نصف آن را وقت فضيلت ظهر قرار داد و نصف باقى را هم تقريبا نصف كرد و آن را وقت فضيلت عصر قرار داد .
رسم اهل حساب است كه خالص و كامل هر چيز را اصل و مبدأ قرار مى دهند مثلا در اندازه گرفتن نور ، نور ماه را واحد قرار دادند در شب چهاردهم ، كه ثابت است نه شب هاى ديگر ، و براى واحد وزن آب خالص مقطر اختيار كردند ، حضرت پيغمبر هم بلندترين روزها را در شهرى كه خورشيد اول ظهر به غايت ارتفاع مى رسيد ( يعنى 90 درجه ) مبدأ قرارداد و روزهاى ديگر و شهرهاى ديگر ضابطه ندارد ، و از اينها دانسته شد كه اگر در بلاد ما هم ديوارى به سمت نصف النهار بسازند ، سايه در اول ظهر از
تعيين سمت قبله و تشخيص ظهر حقيقى مدينه منوره به اعجاز رسول الله (ص) (فارسى) — صفحة 26
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٢٦