اكثر لان الله سبحانه كذلك .
لازم به تذكر است كه محيى الدين عربى با اينكه خريت در دقائق عرفان است و فصوص و فتوحات مكيه وى از مهمترين صحف در معرفت نفس اند در اول فص محمدى صلى الله عليه و آله فصوص الحكم گويد : معرفه الانسان بنفسه مقدمه على معرفته بربه ، فان معرفته بربه نتيجه عن معرفته بنفسه لذلك قال عليه السلام من عرف نفسه فقد عرف ربه ، فان شئت قلت بمنع المعرفه فى هذا الخبر والعجز عن الوصول فانه سائغ فيه ، وان شئت قلت بثبوت المعرفه ، فالاول ان تعرف ان نفسك لا تعرفها فلا تعرف ربك ، والثانى ان تعرفها فتعرف ربك .
بدانكه فصوص و فتوحات بلكه اكثر مؤلفات ايشان فقط شرح صحيفه الهيه نفس اند ، و بيست و هفت كلمه علياى فصوص الحكم در بيان مقامات كليه الهيه انسان اند نه صرف قصص انبياء عليهم السلام ، چنان كه روايات معراجيه خاتم صلى الله عليه و آله كتاب سرگذشت و احوال و اطوار آدمى اند نه صرف سفرنامه آن حضرت . و پانصد و شصت باب فتوحات مكيه همه در سير مدارج و معارج نفس اند ، و مثل شيخ را زيبد كه در ديباچه فصوص بگويد : لست بنبى ولا رسول ولكنى وارث ولاخرتى حارث . و يا در فص يوسفى آن بگويد : فانظر ما اشرف علم ورثه محمد صلى الله عليه و آله ، و يا در آخر باب دوازدهم فتوحات بفرمايد : نحن زدنا مع الايمان بالاخبار الكشف .
چند عبارت او را در معرفت نفس نقل مى كنيم تا حق مطلب دانسته شود :
انه الحق (فارسى) — صفحة 153
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص١٥٣