دستورالعمل و بينش و دانش و تجربهها و آدابى در تربيت و تأديب نهال دارد ، بايد اين تجربيات و دستورات را در متن نهال پياده كند كه در چه وقتى بايد آبش بدهد ، و چگونه و تا چه حدّى تغذيهاش نمايد ، و در چه زمانى به پيراستن آن دست به كار شود ، و همچنين در ديگر آداب و دستوراتى كه يك نهال مىخواهد تا رشد كند و به كمالش برسد ؛ بايد اين آداب و دستورات در نگاهداشت صورت استكمالى يك نهال در متن حقيقت او پياده شود ، كه اگر كتاب اين آداب و دستورات را بر گردن نهال ببندد امّا در متن آن پياده نكند به حال نهال سودى ندارد ، در مسير استكمالى خود قرار نمىگيرد ؛ همچنين است مثل قرآن با ما
إِنَّ هذَا الْقُرْآنَ يَهْدِي لِلَّتِي هِيَ أَقْوَمُ
« 1 »
عارف سنائى گويد :
عجب نبود گر از ايمان نصيبت نيست جز نقشى * كه از خورشيد جز گرمى نبيند چشم نابينا
عروس حضرت قرآن نقاب آنگه براندازد * كه دار الملك ايمان را مجرّد بيند از غوغا
علم الهدى سيد مرتضى ، در مجلس بيست و هفتم از كتاب اماليش معروف به غرر و درر ، روايتى از جناب رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل كرده است كه آن حضرت فرمود : القرآن مادبة اللّه ( نافع عن ابى اسحاق الهجرى عن ابى الاحوص عن عبد اللّه بن مسعود عن النبى صلّى اللّه عليه و آله و سلّم انه قال : ان هذا القرآن مادبة اللّه فتعلموا مادبته ما استطعتم ، و ان اصفر البيوت لبيت - لجوف خ ل - اصفر من كتاب اللّه ) مادبه به فتح دال و ضمّ آن طعام مهمانى است . اين مادبه نزل الهى است
وَ لَكُمْ فِيها ما تَدَّعُونَ نُزُلًا مِنْ غَفُورٍ رَحِيمٍ .
« 2 » اين مأدبه سفره است ؛ قرآن سفرهء الهى است . هيچ كس از كنار اين سفره با دست خالى و تهى برنمىخيزد . آن كس كه مصحف را گشوده و نوشتهاش را زيارت كرده است ، به همين اندازه از اين سفرهء الهى لقمهاى برداشته است و بهرهاى برده است كه ان النظر فى المصحف عبادة ؛ « 3 » آن كس كه قرائتش كرد ، لقمهء بهتر از آن برداشته است ؛ و آن كس كه به ترجمهء تحت اللفظى
هامش
( 1 ) - اسراء 17 : 9 .
( 2 ) - فصلت 41 : 31 و 32 .
( 3 ) - اصول كافى ، ص 449 ، ج 2 .