جعل فيه الاوعاء العلم فانه يتسع به » مىرسد .
و چون روح انسانى هر اندازه بيشتر نايل به حقايق نورى وجودى عقلى شد استعداد و ظرفيت وى براى تحصيل و اكتساب معارف بالاتر بيشتر مىشود ، سرّ اين جملهء بلند دعاى افتتاح ، كه ظاهرا از منشآت امام عصر عليه السّلام است ، نيز معلوم مىگردد كه فرمود : الذى لا تنقص خزائنه و لا تزيده كثيرة العطاء الّا جودا و كرما انه هو العزيز الوهاب « 1 » .
و چون صورت مقرون به ماده - پس از تفريد و تجريد نفس ناطقه آن را از ماده ، و يا به انشاء نفس ناطقه مانند آن را در خود به اعداد آلات قواى جسمانيه كه العارف يخلق بهمته ما يكون له وجود من خارج محل الهمّة « 2 » ( فصوص شيخ اكبر ) و يا از ناحيهء ارتباط نفس به حقايق اشياء از راه اتصال به علّت آنها ، كه ان روح المؤمن لاشدّ اتصالا بروح اللّه من اتصال شعاع الشّمس بها « 3 » . صورت فعلى مجرّد بدون مادّه مىيابد ، و وجود آن به نفس قائم است ، و نفس با آنها معيّت قيّوميّه و اضافهء اشراقيّه دارد ، و سخن فقط در دانستن مفاهيم و معانى كليّهء آنها كه ماهيات آنهاست نيست زيرا كه مفاهيم معقولات و مفهوم عاقل همه از يكديگر متغايرند بلكه دست يافتن به انحاء وجودات عينى آنها و اشتداد وجود نفس و بودن وجود آن در عوالم عديده به حكم هر عالم است به حكم اصل اصيل اتحاد عاقل به معقول ، بلكه مدرك به مدرك نفس نفس مىشوند و شيئيت شىء نيز در حقيقت به صورتش است ، - پس ناطقه علم به هر چيزى كه پيدا كرده است آن
هامش
( 1 ) - جهت استظهار ما در انتساب اين دعا به حضرت ولى عصر ( عج ) اين است كه سيد أجل ابن طاوس در اقبال چاپ رحلى ، ص 58 فرموده است : فصل فيما نذكره من دعاء الافتتاح و غيره من الدّعوات التى تتكرر كل ليلة الى آخر شهر الفلاح ، فمن ذلك الدعاء الذّى ذكره محمد بن ابى قرة باسناده فقال حدثنى ابو الغنائم محمد بن محمد بن محمد بن عبد اللّه الحسنى قال اخبرنا ابو عمرو محمد بن محمد بن نصر السكونى رضىّ اللّه عنه قال سالت ابابكر احمد بن محمد بن عثمان البغدادى رحمه اللّه أن يخرج الى ادعية شهر رمضان التى كان عمه ابو جعفر محمد بن عثمان السعيد العمرى - رضى اللّه عنه و ارضاه - يدعو بها : فاخرج الى دفترا مجلدا باحمر فنسخت منه ادعيّة كثيرة و كان من جملتها و تدعو بهذا الدعاء فى كل ليلة من شهر رمضان فان الدعاء فى هذا الشهر تسمعه الملائكة و تستغفر لصاحبه ، و تقول : اللّهم انى افتتح الثناء بحمدك الخ .
( 2 ) - فص اسحاقى ، صفحه 196 - اصول كافى معرب ، حديث امام صادق عليه السّلام صفحه 133 .
( 3 ) -