تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 158

مساهمون:

ص١٥٨
بشرى فراتر است كه قوت حدس او كما و كيفا چندان قوت دارد كه از تفكر و تروّى بىنياز است . و حدس انتقال دفعى بىتروّى است ، بلكه سخن فراتر از اين است كه : صد چون سروشش حلقه به گوشش .

فكر و حدس

فكر در مقابل حدس از ضعف نفس و وهن عقل نظرى است ، چه فكر حركت دورى از مراد اجمالى به مبادى و سپس از همين مبادى بالحاظ ترتيب و اوضاع خاص به همان مراد رسيدن است ، كه آن هم اول است و هم آخر ، جز اينكه در اول مجمل و مبهم بود و در آخر مفصل و مبين . ولى مؤيد به روح القدس از اين تعب و حركت فكرى مستغنى است . و خلاصه همان است كه مير سيد شريف در رسالهء كبرى منطق گفته است كه : امتياز آدمى از ساير حيوانات به آن است كه وى مجهولات را از معلومات به نظر و فكر حاصل مىتواند كرد به خلاف ساير حيوانات پس بر همه كس لازم است كه طريق فكر و نظر و صحت و فساد آن را بشناسد كه تا چون خواهد مجهولات تصورى يا تصديقى را از معلومات تصورى يا تصديقى بر وجه صواب حاصل كند تواند كرد ، مگر آن كسانى كه مؤيد باشند من عند اللّه بنفوس قدسيه كه ايشان را در دانستن چيزها احتياج به نظر و فكر نباشد . نسبت بين فكر و حدس در طريق نظر و استدلال مانند نسبت بين سلوك و جذبه در غير طريق مذكور است كه آن طريق عارفان و مكاشفان است .

اثبات روح القدس

بلكه اين چنين كس چون حق عين جوارح و قواى روحانيه و جسمانيه او مىگردد تصرّف فعلى او هم مثل حدس فكرى و جذبهء روحى مىگردد كه زمان
انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه (فارسى) — صفحة 158 | حسن حسن زاده آملى