و قبليت به رتبت است يعنى به ترتيب ، چنان كه خداوند متعال چون يهود و نصارى را نام مى برد ، يهود را پيش از نصارى نام مى برد به جهت مجاورت يهود مدينه را . پس آنان در رتبت پيش از نصارى اند .
و قبليت به زمان چنان كه توراة را خداوند پيش از انجيل در قرآن نام ميبرد . و نوح را پيش از ابراهيم ( و نوحا و ابراهيم ) .
و قبليت بسبب است و آن اين است علت شى و سبب وجودش ذكر شود و پس از آن مسبب آن ذكر شود ، و اين قسم در كلام بسيار است .
مثل اين كه معصيت نام برده مىشود و پس از وى عقاب . يا طاعت اسم برده مىشود و پس از وى ثواب كه معصيت سبب عقاب و طاعت سبب ثواب است .
اقرع بر عينية قبليت برتبت و قبليت بفضل دارد . اما در رتبت زيرا كه از خندف و سپس از بنى تميم است و اين به نبى اقرب از عينية است ، لذا پيش از عينية ذكر شد .
اما قبليت به حسب فضل ، زيرا كه اقرع نيكو اسلام آورده بود ، و عينية هنوز در عداد اهل جفاء معدود بود ، حتى اين كه مرتد شد و به طليحه ايمان آورد . و چون وى را اسير شده بسوى ابوبكر مى آوردند ، كودكان به وى مى گفتند : اى دشمن خدا پس از ايمان آوردن ارتداد آوردى . عينية مى گفت : سوگند به خداوند هيچ ايمان نياوردم . پس به ظاهر اسلام آورد ، و همواره جفا كار نادان بود تا بمرد .
الروض الانف شرح سيره نبويه ابن هشام است كه كتابى ممتع و مغتنم و از ماخذ مهم و مفيد در موضوعش است . و حقا چون اسمش روض انف است . انف بضم اول و دوم چون عنق چيز نو و دست نخورده را گويند . در منتهى الارب گويد : كأس انف : جام ناخورده ، و امرأنف : كار نو كه كسى نكرده باشد ، و روضة انف : مرغزار ستور ناديده .
در تاج العروس گويد : سهيل كزبير حصن بالاندلس ، اليه نسب الامام ابوالقاسم عبدالرحمن بن عبدالله ابى الحسن الخثعمى السهيلى
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى) — صفحة 527
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٥٢٧