تخطي إلى المحتوى الرئيسي

نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى) — صفحة 526

مساهمون:

ص٥٢٦
بالفضل و بالرتبه و بالزمان و بالذات ، و چه بگويى تقدم بالفضل و بالرتبه و بالزمان و بالسبب كه هر دو تعبير به ظاهر چهار قسم و در واقع پنج قسم تقدم و تأخر را مىرساند . اين اقسام سبق را سهيلى درباره گفتار عباس بن مرداس كه گفته است :
فأصبح نهبى و نهب العبى
يد بين عيينة والاقرع
آورده است . اين بيت در عداد ابياتى به قافيه عين است كه عباس بن مرداس در عتاب به رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم آنها را بسرود و پيغمبر را بدانها عتاب كرد . سببش اين بود كه آن حضرت در غزوه حنين به هر يك از عينية بن حصن و اقرع بن حابس و چندين تن ديگر ، صد شتر از غنائم جنگ بداد ، و به عباس مرداس چند شترى داد . عباس مرداس آن را ناچيز شمرد و رسول الله را بدان ابيات مورد عتاب قرار داد . رسول الله فرمود : او را ببريد و زبانش را ببريد ، پس به عباس آنقدر مال دادند تا راضى شد ، اين بود مراد رسول الله از قطع لسان عباس . وقتى عباس بن مرداس به حضور رسول الله رسيده است ، رسول الله به وى گفت : توئى قائل : فاصبح نهبى و نهب العبيد بين الاقرع و عينية ؟ ابوبكر در وقت حاضر بود ، گفت : بين العيينة والاقرع . رسول الله به ابوبكر گفت : هر دو يكى است . ابوبكر گفت : شهادت مى دهم كه تو چنانى كه خداوند فرمود : و ما علمناه الشعر و ما ينبغى له . در اينجا سهيلى گويد : مراد آن حضرت اين است كه آن دو تعبير در معنى يكى است ، و أما بحسب فصاحت آن كه به زبان رسول الله جارى شد كه اقرع را قبل از عينيه آورده است ، افصح است . زيرا كه قبليت به فضل است مانند قول خداوند تعالى : من النبيين و الصديقين .
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى) — صفحة 526 | حسن حسن زاده آملى