ولى ، بررسى خود اين آيات ، نشان مىدهد : هيچ دليلى ، بر مسألهء ارتباط اين آيات با هجرت ، نيست ، تنها بيانگر فشارهائى است كه بر مؤمنان در آن زمان ، از ناحيهء دشمنان ، و حتى گاه از ناحيه پدران و مادران مشرك آنها ، وارد مىشد .
اين آيات ، مسلمانان را تشويق به استقامت و پايمردى در برابر موج فشار دشمن مىكند ، و اگر سخن از « جهاد » به ميان آورده نيز ظاهراً جهاد در همين زمينه است ، نه جهاد مسلحانه دسته جمعى و گروهى ، كه دستور آن در « مدينه » نازل شد .
و نيز اگر سخن از منافقان مىگويد ، ممكن است اشاره به گروه سست ايمانى باشد كه احياناً در « مكّه » در لابلاى مسلمانان وجود داشتند ، گاه با مسلمانان همراه بودند و گاه با مشركان ، كفهء هر كدام سنگينتر مىشد ، به سوى او مىچرخيدند !
به هر حال ، پيوستگى و انسجام آيات اين سوره ، ايجاب مىكند كه همهء آنها را « مكّى » بدانيم ، و روايات بالا كه خود با يكديگر انسجام ندارند ، نمىتوانند اين بهم پيوستگى را بر هم زنند .
* * *
( ( 8 ) ) وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ حُسْناً وَ إِنْ جاهَداكَ لِتُشْرِكَ بِي ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلا تُطِعْهُما إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأُنَبِّئُكُمْ بِما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ ( ( 9 ) ) وَ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَنُدْخِلَنَّهُمْ فِي الصَّالِحِينَ
ما به انسان توصيه كرديم كه به پدر و مادرش نيكى كند ، و اگر آن دو ( مشرك باشند و ) تلاش كنند كه براى من همتائى قائل شوى كه به آن علم ندارى ، از آنهاپيروى مكن ! بازگشت شما به سوى من است ، و شما را از آنچه انجام مىداديد با خبر خواهم ساخت .
و كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام دادند ، آنها را در زمرهء صالحان وارد خواهيم كرد !
شأن نزول :
احسان به والدين
روايات مختلفى در شأن نزول آيهء فوق آمده است كه عصارهء همهء آنها يكى است