در شأن نزول آيهء « إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً » از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل شده است كه : نشان مىدهد نخستين بار اين آيه در مورد على عليه السلام نازل گرديده است ، از جمله :
« علامه زمخشرى » در « كشاف » ، « سبط ابن جوزى » در « تذكره » ، گنجى شافعى » ، « قرطبى » در تفسير مشهور خود ، « محب الدين طبرى » در « ذخائر العقبى » ، « نيشابورى » در تفسير معروف خود ، « ابن صباغ مالكى » در « فصول المهمّه » ، « سيوطى » در « درّ المنثور » ، « هيثمى » در « صواعق المحرقه » ، و « آلوسى » در « روح المعانى » را مىتوان نام برد كه در ذيل به تعداى از احاديث رسيده اشاره مىكنيم :
1 - « ثعلبى » در تفسير خود ، از « برّاء بن عازب » چنين نقل مىكند : رسول خدا صلى الله عليه و آله به على عليه السلام فرمود :
قُلِ اللَّهُمَّ اجْعَلْ لِى عِنْدَكَ عَهْداً ، وَ اجْعَلْ لِى فِى قُلُوبِ الْمُؤْمِنِيْنَ مَوَدَّةً ، فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعالى : إِنَّ الَّذِيْنَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً :
« بگو خداوندا ! براى من عهدى نزد خودت قرار ده ، و در دلهاى مؤمنان مودت مرا بيفكن ، در اين هنگام ، آيهء إِنَّ الَّذِيْنَ آمَنُوا . . . نازل گرديد » . « 1 »
عين همين عبارت يا با كمى اختلاف ، در بسيارى از كتب ديگر آمده است .
2 - در بسيارى از كتب اسلامى اين معنى از « ابن عباس » نقل شده كه ، مىگويد :
نُزِّلَتْ فِى عَلِىِّ بْنِ أَبِيْطالِبٍ « إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدّاً » قالَ :
مَحَبَّةً فِى قُلُوبِ الْمُؤْمِنِيْنَ :
يعنى : « آيهء إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا . . . دربارهء على بن ابيطالب عليه السلام نازل گرديده ، و معنى آن اين است : خدا محبت او را در دلهاى مؤمنان قرار مىدهد » . « 2 »
3 - در كتاب « صواعق » از « محمّد بن حنفيه » در تفسير اين آيه ، چنين نقل مىكند :
لايَبْقى مُؤْمِنٌ إِلَّا وَ فِى قَلْبِهِ وُدٌّ لِعَلِىٍّ وَ لِأَهْلِبَيْتِهِ :
هامش
( 1 ) طبق نقل ، « احقاق الحق » ، ج 3 ، ص 83 تا 86 ؛ « نور الثقلين » ، ج 3 ، ص 363 و 364 ؛ « قرطبى » ، ج 11 ، ص 161 .
( 2 ) « احقاق الحق » ، ج 3 ، ص 83 تا 86 ؛ « بحار الانوار » ، ج 35 ، ص 357 ؛ « الميزان » ، ج 14 ، ص 115 ؛ « شواهد التنزيل » حاكم حسكانى ، ج 1 ، ص 471 و 472 ؛ « درّ المنثور » ، ج 4 ، ص 287 .