( 184 ) أَ وَ لَمْ يَتَفَكَّرُوا ما بِصاحِبِهِمْ مِنْ جِنَّةٍ إِنْ هُوَ إِلَّا نَذيرٌ مُبينٌ
آيا فكر نكردند كه همنشين آنها ( پيامبر ) هيچ گونه ( اثرى از ) جنون ندارد ؟ ! او فقط بيم دهندهء آشكارى است .
شأن نزول :
رفيق شما ديوانه نيست
مفسران اسلامى چنين نقل كردهاند : پيامبر صلى الله عليه و آله هنگامى كه در « مكّه » بود ، شبى بر كوه صفا بر آمد و مردم را به سوى توحيد و يكتاپرستى دعوت نمود ، مخصوصاً تمامى طوائف قريش را صدا زد و آنها را از مجازات الهى برحذر داشت ، تا مقدار زيادى از شب گذشت ، بتپرستان « مكّه » گفتند :
انَّ صاحِبَنا قَدْ جُنَّ باتَ لَيْلًا يَصُوتُ الَى الصَّباحِ ! :
« رفيق ما ديوانه شده ، از شب تا صبح نعره مىكشيد » ! در اين موقع آيهء فوق نازل شد و به آنها در اين زمينه پاسخ دندان شكنى داد . « 1 »
با اين كه آيه شأن نزول خاصى دارد ، در عين حال چون دعوت به شناخت پيامبر صلى الله عليه و آله و هدف آفرينش و آمادگى براى زندگى ديگر مىكند ، با بحثهاى گذشته كه پيرامون « گروه دوزخى و بهشتى » سخن مىگفت ، پيوند روشنى دارد .
* * * ( 187 ) يَسْئَلُونَكَ عَنِ السَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلَّا هُوَ ثَقُلَتْ فِى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتيكُمْ إِلَّا بَغْتَةًيَسْئَلُونَكَ كَأَنَّكَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ
دربارهء قيامت از تو سؤال مىكنند ، كى فرا مىرسد ؟ بگو : « علمش فقط نزدپروردگار من است ؛ و هيچ كس جز او ( نمىتواند ) وقت آن را آشكار سازد ؛ ( حتى ) بر آسمانها و زمين ، سنگين است ؛ و جز به طور ناگهانى ، به سراغ شما نمىآيد » ! ( باز ) از تو سؤال مىكنند ،
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 9 ، ص 95 ؛ « درّ المنثور » ، ج 3 ، ص 149 .