ثروت و مقام مىدانستند ، نتوانستند عظمت مقام روحى اين مردان بزرگ ، و نقش سازندهء آنها را در ايجاد مجتمع بزرگ اسلامى و انسانى آينده درك كنند ) گفتند :
اى محمّد صلى الله عليه و آله آيا به همين افراد از ميان جمعيت قناعت كردهاى ؟ !
اينها هستند كه خداوند از ميان ما انتخاب كرده ؟ !
ما پيرو اينها بوده باشيم ؟ !
هر چه زودتر آنها را از طرف خود دور كن ! شايد ما به تو نزديك شويم و از تو پيروى كنيم .
آيات فوق نازل شد و اين پيشنهاد را به شدت ردّ كرد . « 1 »
بعضى از مفسران اهل تسنن مانند نويسندهء « المنار » حديثى شبيه به اين حديث نقل كرده و سپس اضافه مىكند : « عمر بن خطاب » در آنجا حاضر بود ، به پيامبر پيشنهاد كرد ، چه مانعى دارد كه پيشنهاد آنها را بپذيريم ؟ و ببينيم اينها چه مىكنند ، آيات فوق پيشنهاد او را نيز ردّ كرد . « 2 »
اشتباه نشود ! ذكر شأن نزول براى بعضى از آيات اين سوره ، منافاتى با اين ندارد كه تمام سوره يك جا نازل شده باشد ؛ زيرا همانطور كه سابقاً اشاره كرديم ممكن است حوادث گوناگونى قبل از نزول سوره در فواصل مختلفى روى داده باشد و اين سوره ناظر به آن حوادث بوده باشد .
ذكر اين نكته در اينجا لازم به نظر مىرسد كه : در پارهاى از روايات نقل شده ، هنگامى كه پيامبر صلى الله عليه و آله پيشنهاد آنها را نپذيرفت ، از او خواستند : ميان اشراف قريش و فقراى يارانش تناوب قائل شود ، يعنى روزى را براى اينها و روزى را براى آنها قرار دهد ، تا با هم در يك جلسه ننشينند ، پيامبر اين پيشنهاد را پذيرفت شايد وسيلهاى
هامش
( 1 ) « درّ المنثور » ، ج 3 ، ص 13 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 17 ، ص 41 ، ج 22 ، ص 32 ، و ج 71 ، ص 183 ؛ « نورالثقلين » ، ج 1 ، ص 720 ؛ « الميزان » ، ج 7 ، ص 109 .
( 2 ) « بحار الانوار » ، ج 17 ، ص 41 ؛ « جامع البيان » ، ج 7 ، ص 265 ؛ « اسباب نزول الآيات » واحدى نيشابورى ، ص 146 ؛ « زاد المسير » ، ج 3 ، ص 32 ؛ « الميزان » ، ج 7 ، ص 109 .