همه سال بايد حج به جا بياوريم ؟
پيامبر صلى الله عليه و آله به سؤال او پاسخ نگفت ، ولى او اصرار كرد ، و دو بار ، و يا سه بار ، سؤال خود را تكرار نمود .
پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : واى بر تو ! چرا اين همه اصرار مىكنى ؟ اگر در جواب تو بگويم بلى ، حج در همه سال بر همهء شما واجب مىشود .
اگر در همه سال واجب باشد توانائى انجام آن را نخواهيد داشت .
و اگر با آن مخالفت كنيد گناهكار خواهيد بود .
بنابراين ، مادام كه چيزى به شما نگفتهام روى آن اصرار نورزيد ؛ زيرا ( يكى از ) امورى كه باعث هلاكت ( بعضى از ) اقوام گذشته شد اين بود كه : لجاجت و پرحرفى مىكردند و از پيامبرشان زياد سؤال مىنمودند ، پس هنگامى كه به شما دستورى مىدهم به اندازهء توانائى خود آن را انجام دهيد
( إِذا أَمَرْتُكُمْ مِنْ شَيْءٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُم )
و هنگامى كه شما را از چيزى نهى مىكنم خوددارى كنيد ، آيات فوق نازل شد و آنها را از اين كار باز داشت . « 1 »
اشتباه نشود ، منظور از اين شأن نزول - همانطور كه در تفسير آيه خواهيم گفت - اين نيست كه راه سؤال ، پرسش و فراگيرى مطالب را به روى مردم ببندد ؛ زيرا قرآن در آيات خود صريحاً دستور مىدهد : مردم آنچه را نمىدانند از اهل اطلاع بپرسند « فَاسْئَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لاتَعْلَمُون » . « 2 »
بلكه منظور سؤالهاى نا به جا و بهانهگيرىها و لجاجتهائى است كه غالباً سبب مشوّش شدن اذهان مردم ، و موجب مزاحمت گوينده ، و پراكندگى رشتهء سخن و برنامهء او مىگردد .
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ج 3 ، ص 428 ؛ « درّ المنثور » ، ج 2 ، ص 335 ؛ « المنار » ، در ذيل آيهء مورد بحث با تفاوتهائى اين شأن نزول را نقل كردهاند ؛ « بحار الانوار » ، ج 22 ، ص 31 ( با اندكى تفاوت ) ؛ « جامع البيان » ، ج 7 ، ص 11 ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 2 ، ص 109 .
( 2 ) نحل ، آيهء 43 .