شده است ، كه تقريباً با يكديگر شباهت دارند از جمله اين كه : در « تفسير درّ المنثور » از « سعد بن وقاص » چنين نقل شده : اين آيه دربارهء من نازل گرديد ، مردى از انصار غذائى تهيه كرده بود ، و ما را دعوت كرد ، جمعى در مجلس ميهمانى او شركت كردند ، و علاوه بر صرف غذا شراب نوشيدند و اين ، قبل از تحريم شراب در اسلام بود ، هنگامى كه مغز آنها از شراب گرم شد ، شروع به ذكر افتخارات خود كردند ، كم كم كار بالا گرفت و به اينجا رسيد كه يكى از آنها استخوان شترى را برداشت ، بر بينى من كوبيد و آن را شكافت ، من خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله رسيده ، اين جريان را عرض كردم ، در اين موقع آيهء فوق نازل شد . « 1 »
از « مسند احمد » ، « سنن ابىداود » ، « نسائى » و « ترمذى » چنين نقل شده است :
« عمر » - كه طبق تصريح « تفسير فى ظلال » ، جلد سوم ، صفحهء 33 - علاقهء شديدى به نوشيدن شراب داشت ، دعا مىكرد ، و مىگفت : خدايا بيان روشنى در مورد خمر براى ما بفرما .
هنگامى كه آيهء سورهء « بقره » « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَ الْمَيْسِرِ » « 2 » نازل شد ، پيامبر صلى الله عليه و آله آيه را براى او قرائت كرد ولى او باز به دعاى خود ادامه مىداد ، و مىگفت :
خدايا بيان روشنترى در اين زمينه بفرما ، تا اين كه آيهء « يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لاتَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى » « 3 » نازل شد ، پيامبر صلى الله عليه و آله آن را نيز بر او خواند ، باز به دعاى خود ادامه مىداد ! تا اين كه : سورهء « مائده » ( آيهء مورد بحث ) كه صراحت فوقالعادهاى در اين موضوع دارد ، نازل گرديد .
هامش
( 1 ) « درّ المنثور » ، ج 2 ، ص 315 ؛ « فتح القدير » ، ج 2 ، ص 75 ؛ « الميزان » ، ج 6 ، ص 132 ؛ « مسند احمد » ، ج 1 ، ص 181 و 186 ؛ « جامع البيان » ، ج 7 ، ص 46 ؛ « اسباب نزول الآيات » واحدى نيشابورى ، ص 138 و بسيارى از تفاسير ديگر .
( 2 ) بقره ، آيهء 219 .
( 3 ) نساء ، آيهء 43 .