شأن نزول :
ازدواج با دختران يتيم
براى اين آيه ، شأن نزول خاصى نقل شده و آن اين كه : قبل از اسلام ، معمول بود بسيارى از مردم حجاز ، دختران يتيم را به عنوان تكفّل و سرپرستى به خانهء خود مىبردند ، و بعد با آنها ازدواج كرده ، اموال آنها را هم تملك مىكردند ، و چون همهء كار ، دست آنها بود ، حتى مهريهء آنها را كمتر از معمول قرار مىدادند ، و هنگامى كه كمترين ناراحتى از آنها پيدا مىكردند ، به آسانى آنها را رها مىساختند و حاضر نبودند حتى به شكل يك همسر معمولى با آنها رفتار نمايند . « 1 »
آيهء فوق در اين زمينه نازل شد و به سرپرستان ايتام دستور داد در صورتى با دختران يتيم ازدواج كنند ، كه عدالت را به طور كامل دربارهء آنها رعايت نمايند ، و در غير اين صورت از آنها چشمپوشى كرده و همسران خود را از زنان ديگر انتخاب نمايند .
* * *
( ( 7 ) ) لِلرِّجالِ نَصيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ لِلنِّساءِ نَصيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ نَصيباً مَفْرُوضاً
براى مردان ، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان از خود بر جاى مىگذارند ، سهمى است ؛ و براى زنان نيز ، از آنچه پدر و مادر و خويشاوندان مىگذارند ، سهمى ؛ خواه آن مال ، كم باشد يا زياد ؛ اين سهمى است تعيين شده و پرداختنى .
شأن نزول :
حكم ارث در ميان خويشاوندان
در عصر جاهليت عرب ، رسم چنين بود كه تنها مردان را وارث مىشناختند و
هامش
( 1 ) « فقه القرآن » قطب راوندى ، ج 2 ، ص 95 ، 96 و 97 ؛ « تفسير قرطبى » ، ج 5 ، ص 11 ؛ « تفسير آلوسى » ، ج 4 ، ص 189 و « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث .