( 195 ) فَاسْتَجابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لا أُضيعُ عَمَلَ عامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ فَالَّذينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أُوذُوا فيسَبيلي وَ قاتَلُوا وَ قُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ وَ لَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍتَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ثَواباً مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ اللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوابِ
خداوند درخواست آنها را پذيرفت ؛ ( و فرمود : ) من عمل هيچ عمل كنندهاى از شما را ، زن باشد يا مرد ، ضايع نخواهم كرد ؛ شما همنوعيد ، و از جنس يكديگر ! آنها كه درراه خدا هجرت كردند ، و از خانههاى خود بيرون رانده شدند ، و در راه من آزار ديدند ، و جنگ كردند و كشته شدند ، به يقين گناهانشان را مىبخشم ؛ و آنها را در باغهاىبهشتى ، كه از زير درختانش نهرها جارى است ، وارد مىكنم . اين پاداشى است از طرف خداوند ؛ و بهترين پاداشها نزد پروردگار است .
شأن نزول :
سهم زنان در جهاد و هجرت
آيات پيشين سخن دربارهء صاحبان عقلوخرد بود ، و در اين آيه ، نتيجهء اعمال آنها را مورد توجه قرار مىدهد ، شروع آيه با « فاء تفريع » روشنترين دليل اين پيوند است .
با اين حال ، شأن نزولهائى براى آيه در روايات و كلمات مفسران آمده است كه البته منافاتى با پيوستگى آيه با آيات قبل ندارد .
از جمله نقل شده است : « امّ سلمه » ( يكى از همسران رسول خدا ) خدمت پيامبر صلى الله عليه و آله عرض كرد : در قرآن از جهاد ، هجرت و فداكارى مردان ، فراوان بحث شده ، آيا زنان هم در اين قسمت سهمى دارند ؟
آيهء فوق نازل شد و به اين سؤال پاسخ گفت . « 1 »
و نيز نقل شده : على عليه السلام هنگامى كه با « فَواطم » ( فاطمه بنت اسد و فاطمه دختر پيامبر و فاطمه دختر زبير ) از « مكّه » به « مدينه » هجرت كرد ، و « امّ ايمن » يكى ديگر از
هامش
( 1 ) « مجمع البيان » ، ذيل آيه ؛ « مستدرك حاكم نيشابورى » ، ج 2 ، ص 300 ؛ « درّ المنثور » ، ج 2 ، ص 112 .