و بدر هر دو نازل شده است . « 1 »
ابن مسعود از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكند : خداوند به ارواح شهيدان احد خطاب كرد و از آنها پرسيد : چه آرزوئى داريد ؟ آنها گفتند :
پروردگارا ! ما بالاتر از اين چه آرزوئى مىتوانيم داشته باشيم ، كه غرق نعمتهاى جاويدان توايم و در سايهء عرش تو مسكن داريم ، تنها تقاضاى ما اين است كه بار ديگر بجهان برگرديم و مجدداً در راه تو شهيد شويم ، خداوند فرمود :
فرمان تخلفناپذير من اين است : « كسى دوباره به دنيا باز نگردد ، عرض كردند » .
حالا كه چنين است تقاضاى ما اين است كه سلام ما را به پيامبر صلى الله عليه و آله برسانى و به بازماندگانمان ، حال ما را بگوئى و از وضع ما به آنها بشارت دهى كه هيچ گونه نگران نباشند ، در اين هنگام آيات فوق نازل شد . « 2 »
* * *
( ( 172 ) ) الَّذينَ اسْتَجابُوا لِلَّهِ وَ الرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ ما أَصابَهُمُ الْقَرْحُ لِلَّذينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَ اتَّقَوْا أَجْرٌ عَظيمٌ ( ( 173 ) ) الَّذينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكيلُ ( ( 174 ) ) فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظيمٍ
آنها كه دعوت خدا و پيامبر را ، پس از آن همه جراحاتى كه به ايشان رسيد ، اجابت كردند ؛ براى كسانى از آنها ، كه نيكى كردند و تقوا پيش گرفتند ، پاداش بزرگى است .
اينها كسانى بودند كه ( بعضى از ) مردم ، به آنان گفتند : « مردم ( لشكر دشمن ) براى ( حمله به ) شما اجتماع كردهاند ؛ از آنها بترسيد » ! اما اين سخن ، بر ايمانشان افزود ؛ و گفتند : « خدا
هامش
( 1 ) « نور الثقلين » ، ج 1 ، ص 409 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « بحار الانوار » ، ج 20 ، ص 39 .
( 2 ) « تفسير طبرى » ، ج 4 ، ص 112 ، ذيل آيات ؛ « تفسير رازى » ، ذيل آيات مورد بحث ؛ « درّ المنثور » ، ج 2 ، ص 96 .