ارواح شهدا بر سر جنازهء يكايك آنها مىنشست ، اشك مىريخت و طلب آمرزش مىنمود ، و سپس اجساد همهء آنها در دامنهء كوه احد در ميان اندوه فراوان به خاك سپرده شد .
در اين لحظات حساس كه مسلمانان نياز شديد به تقويت روحى و هم استفاده معنوى از نتايج شكست داشتند آيات فوق نازل گرديد . « 1 »
* * *
( ( 144 ) ) وَ ما مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ أَ فَإِنْ ماتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئاً وَ سَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرينَ ( ( 145 ) ) وَ ما كانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتاباً مُؤَجَّلًا وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الدُّنْيا نُؤْتِهِ مِنْها وَ مَنْ يُرِدْ ثَوابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْها وَ سَنَجْزِيالشَّاكِرينَ
محمّد صلى الله عليه و آله فقط فرستادهء خداست ؛ و پيش از او ، فرستادگان ديگرى نيز بودند ؛ آيا اگر او بميرد و يا كشته شود ، شما به عقب برمىگرديد ؟ ! ( و اسلام را رها كرده بهدوران جاهليت و كفر بازگشت خواهيد نمود ) ؟ ! و هر كس به عقب بازگردد ، هرگز به خدا ضررى نمىزند ؛ و خداوند به زودى شاكران ( و استقامت كنندگان ) را پاداشخواهد داد .
هيچ كس ، جز به فرمان خدا ، نمىميرد ؛ سرنوشتى است تعيين شده ؛ هر كس پاداش دنيا را بخواهد ( و در زندگى خود ، در اين راه گام بردارد ، ) چيزى از آن به او خواهيم داد ؛ و هر كس پاداش آخرت را بخواهد ، از آن به او مىدهيم ؛ و به زودى سپاسگزاران را پاداش خواهيم داد .
شأن نزول :
محمّد پيامبر است ، اساس ، اسلام است
اين آيه نيز ناظر به يكى ديگر از حوادث جنگ احد است و آن اين كه : در همان
هامش
( 1 ) « بحار الانوار » ، ج 20 ، ص 22 ، 44 و 65 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيات مورد بحث .