خوردن و آشاميدن است عمدا و اختيارا هرچيز را خواه عادت باشد خوردن آن و خواه نباشد ، و خواه اندك باشد و خواه بسيار ، و اگرچه غبار باشد يا دود يا آنكه چيزى در بينى ريزد كه به حلق فرورود .
و جماع در قبل و دبر ، و اخراج منى به هرنوع كه باشد .
و حقنه كردن به مايع ، و ترك حقنه مطلقا خوب است .
و قى كردن و اينها باطلكنندهاند گاهى كه از روى عمد و اختيار باشد .
و فروبردن بلغم كه از دماغ آيد و به فضاى دهان درنيايد و فرورود قصورى ندارد اگرچه دفع آن مقدور باشد ؛ و همچنين قصورى ندارد اگر بلغم از سينه به دهان آيد همين حكم داشته باشد امّا اجتناب از همه به قدر امكان بهتر است .
و سر در آب فروبردن .
و دروغ بر خدا و رسول و ائمّه - عليهم السّلام - بستن بلكه دروغ گفتن و بر كسى بستن مطلقا حرام است ، و غالبا مسئله ندانسته گفتن داخل كذب بر خدا و رسول است پس ملاحظه تمام بايد كرد و هميشه در گفتن مسئلهء دينيّه ، خصوصا در روز روزه نبايد گفت مگر آنچه را داند ، يعنى معلوم و يقين او باشد مثل وجوب نماز و روزه ، و آنچه علم به آن نداشته باشد امّا در كتاب ديده باشد بايد كه بگويد در كتاب چنين ديدهام ، و اگر از علما شنيده باشد بگويد كه از علما چنين شنيدهام ، و اگر بخصوص جاى آن را نداند امّا مشهور باشد گويد كه مشهور چنين است . غرض كه در بيان مسائل دينى در كمال ملاحظه بايد بود خصوصا روزهدار را .
و نيز بايد كه همچنان كه دهان را از خوردن بازمىدارد جميع اعضا را نيز از حرام بازدارد ، دل را از حسد و دشمنى مؤمنين و مؤمنات ، و گوش را از
هفده رساله ( عربى وفارسى ) ( به ضميمه چهار رساله از ديگران ) — صفحة 411
مساهمون: المحقق الأردبيلي
ص٤١١