و ديگر در روايات مذكور است كه روزهدار در عبادت است اگرچه در بستر خود باشد مادام كه غيبت نكند . « 1 »
و تمام اينها كه مذكور شد واجب الاجتنابند در مطلق روزه است به شرط عمد و اختيار ، پس اگر هريك از اينها سهوا واقع شود حرام نيست و مبطل صوم نيز نيست ، و همچنين است كه اگر از روى اضطرار واقع شود مثل آنكه به زور چيزى به روزهدار خورانند .
و ديگر آنكه اگر شخصى مريض باشد به نحوى كه روزه او را ضرر كند مىفرمايند كه روزه داشتن او حرام است و روزه او درست نيست ، پس بايد كه بخورد ، امّا بعد از صحّت ، آن را قضا نمايد پيش از رمضان ديگر ، كه اگر بى مانعى پيش از رمضان ديگر قضا نكند بعد از رمضان قضا نمايد و از براى هر روز مدّى از طعام فديه دهد ، و اگر دو مدّ دهد بهتر است ، و مشهور آن است كه فديه دادن گاهى است كه در خاطر نداشته باشد كه قضا نمايد كه اگر خاطر داشته باشد و ميسّر نشده باشد فديه ندارد . و احتمال دارد كه مطلقا فديه بايد دادن و آن احوط است .
و اگر بيمارى تا رمضان ديگر كشد و در ميانه صحّت نيابد قضا ندارد و قضا سنّت است .
و همچنين اگر در سفرى باشد به شرايط مذكوره در محل خود بايد كه روزه بدارد و قضا كند پيش از رمضان ديگر وقتى كه سفرش منقطع شود و تأخير از رمضان نكند ، و اگر تأخير نمايد بعد از رمضان قضا كند و فديه نيز بدهد .
هامش
( 1 ) - « قال رسول اللّه صلى اللّه عليه و إله و سلم : الصائم في عبادة و إن كان على فراشه ما لم يغتب مسلما » ( « الكافي » ج 4 ، ص 64 ، ح 9 ؛ « الفقيه » ج 2 ، ص 74 ، ح 1772 ؛ « تهذيب الأحكام » ج 4 ، ص 190 ، ح 2 ) .