مشهور است كه باقى بودن بر اين حال موجب قضا و كفاره است ، و نيز مشهور است كه خواب كردن جنب بىقصد غسل جايز نيست و اگر به قصد غسل خواب كند رواست به شرط آنكه عادت داشته باشد كه پيش از فوت وقت غسل بيدار شود و اگر با اين عادت خوابد و بيدار نشود يا علم به جنابت پيدا نكند يا علم پيدا كند و فراموش كند چيزى بر او لازم نيست و اگر بيدار شود و ديگر خواب كند و اگرچه به قصد غسل باشد و بيدار نشود مگر بعد از فوت وقت غسل ، قضا بر او لازم است و اگر ديگر بار خواب كند و بيدار شود بعد از فوت محل غسل ، قضا و كفاره بر او لازم است . و شهرت اين احكام نزد متأخرين است ، و دليل بر همهء آنها خصوصا بر قضا و كفاره به ترك غسل غير غسل جنابت واضح نيست امّا احوط عمل كردن است . و قولى هست كه غسل واجب نيست از براى روزه پيش از صبح و ترك غسل عمدا تا صبح موجب چيزى نيست . و قول ديگر آن است كه موجب قضاى تنهاست . و دليل مذهب اوّل كه وجوب قضا و كفاره است بر تارك غسل غير غسل مسّ ميّت ظاهر نيست ليكن محلّ احتياط است و شهرت دارد . و دليل قول دوّم خالى از قوت نيست و ثالث دليل دارد .
ديگر بايد دانست كه از جمله آنچه در شب واجب است روزهدار را نيت روزه است ، پس پيش از درآمدن وقت نماز صبح كه آن طلوع صبح است ، نيّت چنين كند كه : فردا روزه واجب ماه رمضان ادا مىدارم از براى خدا ، و اگر غير رمضان باشد تعيين آن نمايد ، و اگر روزهء قضا باشد به جاى ادا در نيت قضا گويد و احتمال دارد كه به تعيين روزه و قربت اكتفا توان كرد ، پس در ماه رمضان چنين توان گفت : كه فردا روزه مىدارم از براى خدا .
و روزه عبارت است از ترك چيزهايى كه روزهدار را ارتكاب نمودن آنها حرام است از اوّل صبح تا شام ، و مشهور آن است كه آنها :
هفده رساله ( عربى وفارسى ) ( به ضميمه چهار رساله از ديگران ) — صفحة 410
مساهمون: المحقق الأردبيلي
ص٤١٠