28 / 64
و گفته شود بخوانيد شريكان خود را پس بخوانند ايشان را پس ايشان قبول نكنند دعاى آن جماعه و بينند عذاب و تمنّا كنند كاش ايشان راهياب مىبودند ( 64 )
28 / 65
و روز كه آواز دهد خدايشان را پس گويد چه جواب داديد پيغامبران را ( 65 )
28 / 66
پس مشتبه شود بر ايشان خبرهاى آن روز پس ايشان با يكديگر سؤال نكنند ( 66 )
28 / 67
پس اما آنكه توبه نمود و ايمان آورد و كار شايسته كرد پس اميد است كه باشد از رستگاران ( 67 )
28 / 68
و پروردگار تو مىآفريند هر چه خواهد و برمىگزيند هر كرا خواهد نيست ايشان را اختيار پاكى خداى راست و بلندتر است از آنكه شريك مىآرند ( 68 )
شرح
وَ قِيلَ ادْعُواو گويند كافران را كه بخوانيدشُرَكاءَكُمْانبازان خود را يعنى آنان را كه شريك ما مىساختند از بتان تا عذاب از شما دفع كنندفَدَعَوْهُمْپس بخوانند ايشان را به اميد نصرتفَلَمْ يَسْتَجِيبُواپس اجابت نكنندلَهُمْمر ايشان را به جهت عجز از اجابت و نصرتوَ رَأَوُا الْعَذابَو ببينند عذاب را تابعان و متبوعانلَوْ أَنَّهُمْتمنا برند كه كاشكى ايشانكانُوا يَهْتَدُونَبودندى كه راه يافتندى به حيله كه عذاب از خود دفع كردندى يا راهيافته بودندى به حق تا از عذاب ايمن شدندىوَ يَوْمَ يُنادِيهِمْو به ياد آور روزى را كه ندا كند حق سبحانه اهل تكذيب رافَيَقُولُپس گويدما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَچه جواب داديد فرستادگان را چون شما را به حق دعوت كردندفَعَمِيَتْپس پوشيده شودعَلَيْهِمُ الْأَنْباءُبر ايشان خبرها يعنى آنچه پيغمبران گفته باشند يا فراموش كنند حجتها رايَوْمَئِذٍدر آن روز ندانند كه چه گويندفَهُمْ لا يَتَساءَلُونَپس ايشان نپرسند از يكديگر كه چه جواب گوئيم به جهت آنكه سائل و مسئول همه درمانده باشند يا از غايت دهشت و حيرت پرواى پرسش نكنندفَأَمَّا مَنْ تابَپس اما آنكس كه توبه كند از شركوَ آمَنَو بگرود به خدا و رسولوَ عَمِلَ صالِحاًو بكند عمل شايستهفَعَسى أَنْ يَكُونَپس شايد بلكه بايد كه باشدمِنَ الْمُفْلِحِينَاز رستگاران نه از ستمكاران و در وقت سؤال از جواب فرود نماند و رستگارى به اجابت حضرت رسالت پناه عليه صلوات اللّه باز بسته است بيتمزن بىرضاى محمد ص نفس * ره رستگارى همين است و بسآوردهاند كه صناديد عرب طعنه مىزدند كه خداى تعالى چرا محمد ص را براى نبوّت اختيار كرد - بايستى كه چنين منصب عالى به بزرگتر اهل مكّه و طائف رسيدى لو لا نزل هذا القرآن على رجل من القريتين عظيم حق سبحانه در جواب ايشان فرمودوَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُو پروردگار تو مىآفريند آنچه مىخواهد بىموجبى و مانعى و اختيار مىكند و برمىگزيند از براى تبليغ رسالت هرك را خواهد چنانچه رسالت را حضرت صلى اللّه عليه و سلّم برگزيدما كانَنيست و نباشدلَهُمُ الْخِيَرَةُمر كافران را چون وليد بن مغيره و سائر طاغيان اختيارى در ان يعنى ايشان را نرسد و نسزد كه براى نبوت كسى را برگزينند چه زمام اختيار در قبضه اقتدار قادر مختار است هرك را خواهد برگزيند و هرك را خواهد رد كندسُبْحانَ اللَّهِپاكى مر خداى راست از آنكه كسى را بر بالاى او اختيارى بودوَ تَعالىو برتر است خداىعَمَّا يُشْرِكُونَاز آنچه شرك مىآورند بتپرستان و شريك مىگيرند .