2 / 239
پس اگر ترسيديد پس روان بر پاهاى خود نماز گزاريد يا سواره پس چون ايمن شويد پس ياد كنيد خدا را چنان كه آموخته است شما را آنچه نمىدانستيد ( 239 )
2 / 240
و آنان كه قبض ارواح ايشان كرده شود از شما و بگذارند زنان را لازم كرده شد برايشان وصيت كردن براى زنان خويش به آنكه بهره دهند ايشان را تا يك سال غير بر آوردن پس اگر بيرون روند گناه نيست بر شما در آنچه كردند در حق خويشتن از كار پسنديده يعنى نكاح بطور شرع و خدا غالب استوار كار است ( 240 )
2 / 241
و طلاقدادهشدگان را لازم است بهرهمند ساختن يعنى نفقه و سكنى لازم كرده شد بر پرهيزگاران ( 241 )
2 / 242
همچنين بيان مىكند خدا براى شما احكام خود را تا باشد كه شما بفهميد ( 242 )
شرح
فَإِنْ خِفْتُمْپس اگر بترسيد از دشمن مجاهر يا از سبع ضارى يا حشرات موذيهفَرِجالًاپس پياده نماز كنيد در حال رفتن اگر وقوف ممكن نباشد بقول امام اعظم رح و نزد امام شافعى رح در وقت مشى با وجود خوف نماز توان گذارد خواه امكان وقوف باشد و خواه نباشدأَوْ رُكْباناًيا سواره نماز گزاريد در جنگ بهر نوع كه ميسّر شود روى به قبله يا پشت بدانفَإِذا أَمِنْتُمْپس چون ايمن شويدفَاذْكُرُوا اللَّهَنماز گذاريد باتفاق اكثر علما اينجا مراد از ذكر نماز است و گويند شكر است يعنى چون ايمن شويد شكر گوئيد خداى راكَما عَلَّمَكُمْهمچنانكه درآموزانيد شما را از آداب نماز يا شرائط شكرما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَآنچه نبوديد شما كه آن را دانيدوَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْو آنان كه وفات كنند از شماوَ يَذَرُونَ أَزْواجاًو بگذارند زنان را رسم عرب چنان بود كه زنان شوهر مرده يك سال عدّت مىداشتند و جامهاى كهنه پوشيده قاعده تزئين و تجمل فرومىگذاشتند اگر از اهل مدد بودندى در همان خانه با اولياى شوهر بسر بردندى يا اولياى زن در همان منزل جهت او خانه بنا كردندى و اگر از اهل و بر بودندى از پلاس خانه جداگانه براى ايشان مرتب ساختندى و يك سال از خانه بيرون نيامدندى و نفقه از اولياى شوهر گرفتندى و وقتى كه از خانه مقرر بدر آمدندى نفقه ساقط شدى چون حضرت رسالتپناه به مدينه آمد مردى طائفى درگذشت و ازو زنى و پسرى و مادرى و پدرى بماند آن حضرت عليه السلام تركه او را بولد و والدين قسمت كرد و زن را نصيبى تعيين نه فرمود اما حكم كرد كه يك سال از تركه شوهر نفقه به دو رسانند در آن محل اين آيت نازل شده حكم فرود آمد كه چون جمعى از شما بميرند و زنان از ايشان باز مانندوَصِيَّةًفرض كرده شد وصيتى و حفص بنصب خواند معنى آنست كه وصيت كرد خداى وصيتكردنىلِأَزْواجِهِمْبراى زنان ايشانمَتاعاًمتعه دادن به نفقه و كسوت و مسكن از تركه شوهرإِلَى الْحَوْلِتا به يك سالغَيْرَ إِخْراجٍنى بيرون كردن وى از مسكن مقرر اما اگر خود بيرون روند قبل از انقضاى سال ايشان را نفقه نباشدفَإِنْ خَرَجْنَپس اگر بيرون آيند بعد از گذشتن سالفَلا جُناحَ عَلَيْكُمْپس هيچ گناهى نيست بر شما اى اولياى شوهرفِي ما فَعَلْنَدر آنچه ايشان كنندفِي أَنْفُسِهِنَّدر نفسهاى خود از زينت و طلب شوهرمِنْ مَعْرُوفٍاز ان چيزى كه بر وفق شرع باشدوَ اللَّهُ عَزِيزٌو خداى غالب است انتقام كشد از هر كه مخالفت امر وى كندحَكِيمٌصواب كار است در آنچه حكم فرمايد و اين حكم بميراث زن كه ربعى يا ثمنى باشد از تركه منسوخست و عدت يك سال با چهار ماه و ده روز آمد چنان كه گذشتوَ لِلْمُطَلَّقاتِو مر زنان طلاق داده شده را كه مس كرده باشندمَتاعٌمتعه است كه بدان برخوردار شوندبِالْمَعْرُوفِبطريق نيكو و توسط نه غلو و تقصيرحَقًّاسزاوار گردانيده است خداى اين را سزاوار گردانيده استعَلَى الْمُتَّقِينَبه پرهيزگاران مراد متقيانند از شرك يعنى همه مسلمانانكَذلِكَهمچنانكه اين احكام بيان كرديُبَيِّنُ اللَّهُروشن مىگرداند خداىلَكُمْ آياتِهِبراى شما احكام خود را در آنچه بدان محتاجيدلَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَشايد كه شما عقول خود را در قبول آن و تفكّر در آن كار فرمائيد -