11 / 13
آيا مىگويند بربسته است قرآن را بگو پس بياريد ده سوره را مانند اين بر بافته و بخوانيد هر كرا توانيد بجز خدا اگر راستگو هستيد ( 13 )
11 / 14
پس اگر قبول نكنند ( آن كافران ) سخن شما را پس بدانيد كه قرآن نازل كرده شده است بعلم خدا و بدانيد كه هيچ معبود نيست مگر وى پس آيا شما مسلمان هستيد ( يعنى بر اسلام ثابت باشيد ) ( 14 )
11 / 15
هر كه او خواسته باشد زندگانى دنيا و تجمل آن به تمام رسانيم بسوى اين جماعت جزاء اعمال ايشان را در دنيا و ايشان درينجا نقصان داده نشوند ( 15 )
11 / 16
اين جماعت آنانند كه نيست ايشان را در آخرت مگر آتش و باطل شد ( در آخرت ) آنچه كرده بودند و نابود هست آنچه به عمل مىآوردند ( 16 )
شرح
أَمْ يَقُولُونَبلكه مىگويند كافرانافْتَراهُمحمد ص برمىبافد آنچه مىگويد كه به من وحى مىكنند يعنى قرآن را خود مىسازدقُلْ فَأْتُوابگو پس بياريدبِعَشْرِ سُوَرٍده سورهمِثْلِهِمثل قرآن در بيان و حسن نظممُفْتَرَياتٍبربافته از نزديك خود يعنى زعم شما آنست كه قرآن را از خود بر مىتوان بافت و به من اين گمان مىبريد كه از خود مىسازم شما فصحاى عربيد پس بايد كه شما نيز قادر باشيد بر انشاى مثل اين كلام بلكه شما از من قادرتريد به جهت وقوف شما بر قصص و اخبار و تعود شما بر انشاى اشعاروَ ادْعُوا مَنِ اسْتَطَعْتُمْو بخوانيد از براى معاونت بر معارضه هر كرا توانيدمِنْ دُونِ اللَّهِبجز خداىإِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَاگر هستيد شما راستگويان كه اين كلام مفترى و مختلق است و چون ايشان از معارضه بعشر سور عاجز آمدند آيت ديگر آمد فاتوا بسورة من مثله و عجز ايشان از ايراد يك سوره نيز بر همه كس ظاهر شدفَإِلَّمْ يَسْتَجِيبُوا لَكُمْپس اگر اجابت نكردند مر شما را در آنچه گفتند از اتيان سوره مخاطب حضرت پيغمبر ص است و جمع ضمير براى تعظيم باشد و گفتهاند مراد مؤمناناند كه ايشان نيز تحدى مىكردند براى حمايت پيغمبر ص و مىگفتند كه حضرت ص را مفترى مىگوئيد شما نيز با مفتراى او معارضه كنيد پس حق سبحانه فرمود كه اگر ايشان در معرض جواب نيامدندفَاعْلَمُواپس بدانيد كهأَنَّما أُنْزِلَآنچه فروفرستادهشدهبِعِلْمِ اللَّهِبعلم خدا است يعنى متلبس است بعلمى كه خاصه او است و آن علم است بمصالح عباد و آنچه ايشان را به كار آيد در معاش و معادوَ أَنْ لا إِلهَو بدانيد آنكه نيست معبودى به سزاءإِلَّا هُوَمگر او كه عالم است بهآنچه غير او نداند و قادر است به آنچه غير او نتواندفَهَلْ أَنْتُمْپس آيا هستيد شمامُسْلِمُونَثابتان بر اسلام و استفهام بمعنى امر نيز مىتواند بود يعنى بر اسلام ثابت باشيد چون اعجاز قرآن نزد شما محقق شدمَنْ كانَهر كه باشد از دنائت همتيُرِيدُ الْحَياةَ الدُّنْياخواهد زندگانى دنياوَ زِينَتَهاو آرايش آن را در مقابله اعمال خير خود مراد منافقاناند يا اهل ريا يا يهود و نصارى و در زاد المسير آورده كه عام است مر جميع مردمان را كه از ايشان باحسان و اعمالى كه ازو صادر شود برخوردارى دنيا خواهد و نظر او در آخرت نباشدنُوَفِّ إِلَيْهِمْبه تمام بازگذاريم بديشانأَعْمالَهُمْجزاى كردارهاى ايشان رافِيهادر دنيا از صحت و دولت و وسعت رزق و كثرت اولادوَ هُمْ فِيهاو ايشان در دنيالا يُبْخَسُونَكاسته نشوند يعنى از مزد ايشان چيزى كم نكنندأُولئِكَ الَّذِينَآن گروه آنانند كهلَيْسَ لَهُمْنباشد ايشان رافِي الْآخِرَةِدر ان سراى ديگرإِلَّا النَّارُمگر آتش دوزخ چه ايشان را استيفاى مزدى كه بر صورت اعمال ايشان مترتب بوده نمودهاند و نيات فاسده و عزايم باطله ايشان كه موجب عذاب و عقوبت است ماندهوَ حَبِطَو تباه گشتما صَنَعُواآنچه كردهاندفِيهادر دنيا چه ثواب آخرت متفرع بر اخلاص است و ايشان در عمل مخلص نبودهاندوَ باطِلٌو ناچيز است فى نفس الامرما كانُوا يَعْمَلُونَآنچه بودند كه مىكردند از ريا و سمعه و غير آن .