8 / 63
و همونست آنكه الفت داد ميان دلهاى ايشان اگر خرج مىكردى آنچه در زمين است همه يكجا الفت نمىدادى ميان دلهاى ايشان و ليكن خدا الفت افگند در ميان ايشان هر آئينه وى غالب با حكمتست ( 63 )
8 / 64
اى پيغامبر كفايتكننده است ترا خدا و كفايت كنند ترا آنان كه پيروى تو كردند از مسلمانان ( 64 )
8 / 65
اى پيغامبر رغبت ده مسلمانان را بر جنگ اگر باشند از شما بست كس صبركننده غالب شوند بر دو صد كس و اگر باشند از شما صد كس غالب شوند بر هزار كس از كافران بسبب آنكه ايشان گروهى هستند كه نمىفهمند ( 65 )
شرح
وَ أَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِهِمْو پيوند افگند به دوستى ميان دلهاى ايشان يعنى اوس و خزرج كه از صد و بيست سال ميان ايشان تعصب و ستيزه بود و همواره بقتل و غارت اشتغال مىنمودهاند حق تعالى به بركت تو دلهاى ايشان را با يكديگر الفت دادلَوْ أَنْفَقْتَو اگر خرج مىكردى به جهت اصلاح احوال ايشانما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاًهمه آنچه در زمينست از مال و متاعما أَلَّفْتَتاليف نمىدادى و قادر نبودى بر الفتبَيْنَ قُلُوبِهِمْميان دلهاى ايشان از غايت عداوت و نهايت كينه و ستيزه كه با هم داشتندوَ لكِنَّ اللَّهَو ليكن خدا به حكمت بالغه خودأَلَّفَ بَيْنَهُمْايقاع الفت كرد ميان ايشانإِنَّهُ عَزِيزٌبه درستى كه او قادر و غالب است هر چه خواهد بكندحَكِيمٌداناست به حكمت آنچه مىكنديا أَيُّهَا النَّبِيُّاى پيغمبر صحَسْبُكَ اللَّهُبسنده است ترا خداى تعالىوَ مَنِ اتَّبَعَكَو آنان كه پيروى تو كردهاندمِنَ الْمُؤْمِنِينَاز گرويدگان اين آيت در غزوه بدر قبل از قتال نازل شده براى تقويت حضرت رسالتپناه ص و تسليه خاطر اصحابه رض و گفتهاند سى و سه مرد و شش زن به پيغمبر ايمان آورده بودند چون امير المؤمنين عمر رض شرف اسلام دريافت و عدد اربعين تمام شد اين آيت نازل گشت و ابن عباس رض فرموده كه سبب نزول آيت اسلام فاروق است و برين تقدير آيت مكى باشديا أَيُّهَا النَّبِيُّاى نبى رفيع قدر يا خبركنندهحَرِّضِ الْمُؤْمِنِينَتحريض كن مؤمنان را يعنى برانگيز و گرم ساز ايشان راعَلَى الْقِتالِبر كارزار كردن با كفارإِنْ يَكُنْ مِنْكُمْاگر باشد از شماعِشْرُونَبست تنصابِرُونَصبركنندگان در معركه قتاليَغْلِبُوا مِائَتَيْنِغالب شوند بر دويست تن از مشركان شرط بمعنى امر است يعنى بايد كه يكى از شما در مقابله ده تن از مشركان شكيبائى ورزند و فرار نكندوَ إِنْ يَكُنْ مِنْكُمْو اگر باشد از شمامِائَةٌصد تنيَغْلِبُوا أَلْفاًغالب شوند به تأييد الهى بر هزار تنمِنَ الَّذِينَ كَفَرُوااز آنان كه كافر شدند و اين غالبيت شما بر ايشانبِأَنَّهُمْبسبب آنست كه ايشانقَوْمٌ لا يَفْقَهُونَگروهىاند كه نمىدانند و خدا و روز قيامت را نمىشناسند لا جرم از نجات و درجات غافل ماند در زمان مقاتله قوت ثبات و شكيبائى مؤمنان ندارند بعد از نزول اين آيت مؤمنان از مقاتله يكى با ده تن انديشناك شدند و بديشان گران آمد حق سبحانه و تعالى اين آيت را منسوخ گردانيده فرمود .