اين جماعه بعض ايشان كارسازان بعضاند و آنان كه ايمان آوردند و هجرت نكردند نيست شما را از كارسازى ايشان هيچچيز تا آنكه هجرت كنند و اگر مدد طلب كنند از شما در كار دين پس لازم است بر شما يارى كردن مگر بر جماعة كه ميان شما و ميان ايشان عهد باشد و خدا به آنچه مىكنيد بيناست ( 72 )
8 / 73
و آنان كه كافر شدند بعض ايشان كارسازان بعضاند اگر نه كنيد اى مسلمانان اين كار را باشد فتنه در زمين و فساد بزرگ ( 73 )
8 / 74
و آنان كه ايمان آوردند و هجرت كردند و جهاد نمودند در راه خدا و آنان كه جاى دادند و نصرت كردند اين جماعه ايشانند مؤمنان به حقيقت ايشان راست آمرزش و روزى نيك ( 74 )
شرح
أُولئِكَآن گروهبَعْضُهُمْبعضى از ايشانأَوْلِياءُ بَعْضٍدوستان برخى ديگراند و متولى در ميراث در مبدأ كار حكم آن بود كه مهاجر و انصار رض بسبب هجرت و نصرت از يكديگر ميراث گيرندوَ الَّذِينَ آمَنُواو آنان كه ايمان آوردندوَ لَمْ يُهاجِرُواو هجرت نكردند با شماما لَكُمْنيست مر شما رامِنْ وَلايَتِهِمْاز تولى ايشان در ميراثمِنْ شَيْءٍهيچ چيزحَتَّى يُهاجِرُواتا وقتى كه هجرت كنندوَ إِنِ اسْتَنْصَرُوكُمْو اگر مؤمنان غير مهاجر طلب نصرت كنند از شمافِي الدِّينِدر كار دين يعنى اگر ميان ايشان و كفّار مقاتله افتد و از شما يارى طلبندفَعَلَيْكُمُ النَّصْرُپس بر شما واجبست يارى كردن ايشانإِلَّا عَلى قَوْمٍمگر بر گروهى از مشركان كه باشدبَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْميان شما و ايشانمِيثاقٌعهدى و پيمانى يعنى نقض عهود معاهد مكنيدوَ اللَّهُ بِما تَعْمَلُونَو خدا بهآنچه شما مىكنيد از وفاى عهد و نقص آنبَصِيرٌبيناستوَ الَّذِينَ كَفَرُواو آنان كه كافر شدندبَعْضُهُمْبرخى از ايشانأَوْلِياءُ بَعْضٍدوستان برخى ديگراند در مظاهرت و معاونتإِلَّا تَفْعَلُوهُاگر نهكنيد آن را كه فرمودم از پيوستگى با يكديگر و تعاون و دوستىتَكُنْحاصل شودفِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِوجه فتنه در زمينوَ فَسادٌ كَبِيرٌو فسادى بزرگ در دين يعنى اگر مؤمنان دوست يكديگر نباشند و همديگر را يارى نكنند مهم اهل ايمان روى بخمول نهد و اهل كفر ظهور كنند و فساد و فتنه ازين بزرگتر تواند بود و چون از تعاون و توارث مهاجر و انصار رض خبر داد و بر ترك آن تهديد فرمود و ديگرباره از جزاى هجرت و نصرت ايشان خبر مىدهد و مىفرمايدوَ الَّذِينَ آمَنُواو آنان كه بگرويدند به خدا و رسولوَ هاجَرُواو هجرت نمودندوَ جاهَدُواو جهاد كردندفِي سَبِيلِ اللَّهِدر راه رضاى خداوَ الَّذِينَ آوَوْاو آنان كه بعد از تصديق و تسليم جاى دادند اهل هجرت راوَ نَصَرُواو يارى كردند مر پيغمبر ص را در قتال مشركانأُولئِكَآن گروههُمُ الْمُؤْمِنُونَ حَقًّاايشانند مؤمنان به راستىلَهُمْ مَغْفِرَةٌمر ايشان راست آمرزشى از خداوَ رِزْقٌ كَرِيمٌو روزى نيكو بىرنج و بىمحنت .