و اگر نيكوكارى و پرهيزگارى كنيد پس هر آئينه خدا هست به آنچه مىكنيد دانا ( 128 )
4 / 129
و هرگز نتوانيد عدل كردن ميان زنان اگر چه نهايت رغبت كنيد پس يارى كجى مكنيد تمام كجى تا آنكه بگذاريد آن زنان را مانند معلقه و اگر اصلاح كنيد و پرهيزگارى نمائيد پس هر آئينه خدا هست آمرزنده مهربان ( 129 )
4 / 130
و اگر مرد و زن با يكديگر جدا شوند كفايت كند خداى تعالى هر يكى را از توانگرى خود و هست خدا جواد استواركار ( 130 )
4 / 131
و خداى راست آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمينست و هر آئينه حكم فرموديم آنان را كه داده شدند كتاب پيش از شما و شما را نيز كه بترسيد از خدا و اگر كافر شويد پس هر آئينه خدا راست آنچه در آسمانهاست و آنچه در زمينست و هست خدا توانگر ستوده شده ( 131 )
شرح
وَ إِنْ تُحْسِنُواو اگر نيكوئى ورزيد در زندگانىوَ تَتَّقُواو بپرهيزيد از نشوز و اعراضفَإِنَّ اللَّهَ كانَپس به درستى كه خدا هستبِما تَعْمَلُونَ خَبِيراًبهآنچه مىكنيد از احسان و خصومت داناوَ لَنْ تَسْتَطِيعُواو نمىتوانيد اى كسانى كه زياده از يك زن داريدأَنْ تَعْدِلُواآنكه عدل ورزيد و راستى نگاه داريدبَيْنَ النِّساءِميان زنان براى آنكه عدل آنست كه البته ميل واقع نشود و آن متعذرست و لهذا حضرت رسالتپناه ص با آنكه در قسم ميان ازواج طاهرات ملاحظه عدل مىفرمود مىگفت خدايا اين قسمت در ان چيزيست كه من مالك آنم از صحبت و نفقه مرا مؤاخذه مكن در آنچه تو مالك آنى و من نيستم يعنى در دوستى با بعضى چنانچه عايشه رض را از همه ازواج دوستتر مىداشتىوَ لَوْ حَرَصْتُمْو اگر حريص باشيد بر ارتكاب عدل و قادر نباشيد بر آنفَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِپس ميل مكنيد تمام ميل بهآنكه مرغوبه است در قسم و نفقه يعنى ميل قلب را با ميل فعل يك جا جمع مكنيد كه اگر چنين باشدفَتَذَرُوهاپس مىگذاريد آن ديگرى راكَالْمُعَلَّقَةِمانند كسى كه محبوس باشد يعنى چنين زن نه مطلقه باشد و نه شوهرداروَ إِنْ تُصْلِحُواو اگر بصلاح آريد آنچه تباه ساختهايد از امور زنان در زمان گذشتهوَ تَتَّقُواو بپرهيزيد از مثل اين عملها در زمان آيندهفَإِنَّ اللَّهَ كانَپس به درستى كه خدا هستغَفُوراًآمرزنده گناهان ماضىرَحِيماًمهربان بر توفيق طاعت در زمان مستقبلوَ إِنْ يَتَفَرَّقاو اگر جدا شوند هر يك از ايشان از صاحب او بطلاقيُغْنِ اللَّهُ كُلًّابىنياز گرداند خدا هر يكى رامِنْ سَعَتِهِاز جود فراوان و قدرت بر كمال خود يعنى تسلّى دهد هر يك را يا بدلى پديد آردوَ كانَ اللَّهُ واسِعاًو هست خدا فراخ بخشايش بر بندگان خودحَكِيماًمحكم كار در افعال و احكاموَ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِو مر خدا راست آنچه در آسمانهاست از جواهر علوىوَ ما فِي الْأَرْضِو آنچه در زمينهاست از كوائن سفلىوَ لَقَدْ وَصَّيْنَاو هرآئينه وصيت كردهايم و فرمودهايمالَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَآنان را كه دادهاند كتابمِنْ قَبْلِكُمْپيش از شما يعنى يهود و نصارى و آنها را نيز كه قبل از ايشان بودهاندوَ إِيَّاكُمْو شما را نيز وصيّت مىكنيم يعنى مىفرمايمأَنِ اتَّقُوا اللَّهَبهآنكه بپرهيزيد از شرك به خداوَ إِنْ تَكْفُرُواو اگر كافر شويدفَإِنَّ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِپس به درستى كه مر خداى راست آنچه در آسمانهاستوَ ما فِي الْأَرْضِو آنچه در زمينهاست همه مخلوق و مملوك اويند پس بكفر و معصيت شما متضرر نمىگردد چنانچه به طاعت و ايمان شما منتفع نمىشودوَ كانَ اللَّهُ غَنِيًّاو هست خدا بىنياز از همه خلق خود اگر او را فرمان برند و اگر نهبرندحَمِيداًستوده در ذات خود اگر حمد گويند و اگر نهگويند .