73 / 7
هر آئينه ترا در روز شغلى است بسيار ( 7 )
73 / 8
و ياد كن نام پروردگار خود را و از همه جهت گسسته شو متوجه شده بسوى او نوعى گسسته شدن ( 8 )
73 / 9
پروردگار مشرق و مغرب نيست هيچ معبود مگر او پس كارساز گير او را ( 9 )
73 / 10
و صبر كن بر آنچه مىگويند و ترك كن ايشان را ترك كردن نيكو ( 10 )
73 / 11
و بگذار مرا با دروغ شمارندگان خداوندان رفاهيت و مهلت ده ايشان را اندكى ( 11 )
73 / 12
هر آئينه هست نزديك ما قيدهاى گران و آتش افروخته ( 12 )
73 / 13
و طعام گلوگير و عذاب درددهنده ( 13 )
73 / 14
روزى كه بجنبد زمين و كوهها و شوند كوهها مانند تل ريگ هم پاشيده شده ( 14 )
73 / 15
هر آئينه ما فرستاديم بسوى شما پيغامبرى گواهىدهنده بر شما چنان كه فرستاده بوديم بسوى فرعون پيغامبر را ( 15 )
شرح
إِنَّ لَكَبه درستى كه مر ترافِي النَّهارِدر روزسَبْحاً طَوِيلًاآمد و شد دراز است يعنى تصرف در امور خلق و اشتغال به دعوت ايشان پس در شبها توجه به اداى تهجد اولى باشدوَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَو ياد كن نام پروردگار خود را به اسماى حسنى او را بخوانوَ تَبَتَّلْو بريده شو از خلق و توجه كنإِلَيْهِبسوى او به عبادتتَبْتِيلًابريدنى كامل يعنى نفس خود را از انديشه ما سوى اللّه مجرد ساز و به همگى روى به دو آر فرددل درو بند به غيرش بگسل * هر چه جز اوست برون كن از دلرَبُّ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِبدل است ازرَبِّكَيعنى ياد كن نام پروردگار خود را كه خداوند مشرق و مغرب استلا إِلهَهيچ معبودى نيست سزاوار عبادتإِلَّا هُوَمگر وىفَاتَّخِذْهُپس فراگير او راوَكِيلًاكارساز خود و مهمات با او گذاردوَ اصْبِرْو صبر كنعَلى ما يَقُولُونَبر آنچه مىگويند كفار و مكذبان از خرافات و هزلياتوَ اهْجُرْهُمْو ببر از ايشانهَجْراً جَمِيلًابريدنى نيكو يعنى در مقام انتقام مباش و نصيحت از ايشان باز مگير اين حكم به آيت قتال منسوخ استوَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَو بگذار مرا با مكذبانأُولِي النَّعْمَةِخداوندان تنعم يعنى كار صناديد قريش با من گذاروَ مَهِّلْهُمْو مهلت ده ايشان راقَلِيلًامهلتى اندك يعنى در اندك زمانى مكافات و هم ايشان را بر تكذيب امام زاهد رح آوردهاند كه ميان نزول اين آيت و حرب بدر و هلاكت سرداران عرب نبوده مگر اندك وقتىإِنَّ لَدَيْنابه درستى كه نزديك ما است در آخرت براى دشمنان دينأَنْكالًابندهاى گران كه بدان مقيد شوندوَ جَحِيماًو آتشى بزرگ افروخته كه در ان بسوزندوَ طَعاماً ذا غُصَّةٍو خوردنى با صفت در گلوگرفتنى يعنى در حلق گيرد چون ضريع و زقوموَ عَذاباً أَلِيماًو عذابى دردناك غير ازينها كه كنه آن را نشناسد مگر خداى تعالى در لباب آورده كه بعد از نزول اين آيت حضرت رسالتپناه صلى اللّه عليه و سلّم بىهوش شده بيفتاد و گفت كه اين وعدهها راست شوديَوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُروز كه به لرزه درآيد زمينوَ الْجِبالُو بجنبد كوههاوَ كانَتِ الْجِبالُو گردند كوههاى با عظمتكَثِيباًتلهاى ريگمَهِيلًاپراگنده يعنى كوههاى سخت چون ريگ روان شوند از هيبت آن روزإِنَّا أَرْسَلْنابه درستى كه فرستاديم ماإِلَيْكُمْبسوى شما اى اهل مكّهرَسُولًاپيغمبرى يعنى محمد صلى اللّه عليه و سلّمشاهِداً عَلَيْكُمْگواه بر اقوال و افعال شما يعنى در قيامت گواهى دهد بر اجابت دعوت او و امتناع از انكَما أَرْسَلْناهمچنانكه فرستاديمإِلى فِرْعَوْنَ رَسُولًابسوى فرعون رسولى يعنى موسى عليه السلام را .